معرفی بهترین مکان های تاریخی تهران (+ آدرس و دسترسی)
تهران یکی از مناطق کهن ایران است که پس از گسترش زیرساخت شهریاش در دوران صفویه، پایتختشدناش در دوران قاجار و مدرنشدناش در دوران پهلوی حالا شهری است شلوغ و مملو از جاهای دیدنی. مکان های تاریخی تهران شامل کاخهای سلطنتی، عمارتهای تاریخی، موزههای متنوع، بازارها، باغها و برجهای کوچک و بزرگی است که خوشبختانه همچنان در دل بافت پرتراکم، پردود و امروزی این شهر نفس میکشند.
بعضی از بناهای تاریخی تهران جلوههای بصری زیباتری دارند و قابهای چشمنوازتری برای دوربینها دستوپا میکنند، بعضیها هم از لحاظ معماری و تاریخی غنیتر و ارزشمندترند. در این مقاله با هم از کف بازارهای سنتی طهران قدیم تا سقفهای آیینهکاریشده کاخهای سلطنتی گشت میزنیم تا شما بتوانید جذابترین مقصد را برای برنامه تهرانگردی خود انتخاب کنید.
کاخموزههای سلطنتی؛ شکوه معماری قاجار و پهلوی
یکی از جاهای دیدنی تاریخی تهران که به هیچ وجه نباید از دست بدهید کاخهای سلطنتی این شهر است که در دوران قاجار و پهلوی بنا شدهاند. شاهان مختلف بر اساس سلیقه شخصی و سبک زندگی خاص خودشان دستور ساخت این کاخها را صادر کردهاند و این اختلاف سلیقه را میتوانید در تفاوت معماری آنها به چشم ببینید.
وسعت کاخموزههای تهران و فاصله آنها از یکدیگر به گونهای است که در طول یک روز نمیتوانید به بیشتر از یکی از آنها سر بزنید. پس لازم است پیش از شروع به حرکت کمی با آنها آشنا شوید و اولویتهای خود را مشخص کنید.
کاخ گلستان؛ نگین یونسکو در قلب بازار
کاخ گلستان مجموعهای منحصربهفرد از باغها، تالارها و عمارتهاست که به واسطه اهمیت تاریخیاش در سال ۲۰۱۳ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. کاخ گلستان یا همان ارگ سلطنتی تهران با قدمتی بیش از ۴ قرن رخدادهای تاریخی و سیاسی مختلفی را پشت سر گذاشته و در هر دوره از تاریخ تغییرات فراوانی را به خود دیده. علاقه خاص پادشاهان قاجار به کاخ گلستان در کنار سفرهای خارجی آنها پای معماری اروپایی را به بناهای این مجموعه باز کرد و حالا گنجینه تماشایی و گرانبهایی را در اختیار گردشگران قرار داده است.
وقتی به ارگ سلطنتی تهران پا میگذارید، ابتدا با درختان بلندبالایی روبهرو میشوید که حیاط کاخ را احاطه کردهاند. به سمت کاخ قدم بزنید و از معماری خاصی که روح هنر ایرانی را با هنر اروپایی قرن نوزدهم درآمیخته لذت ببرید. تالار آینه و شمسالعماره از دیدنیترین بخشهای کاخ گلستان هستند که میتوانید گردش خود را از آنها شروع کنید و سپس به سایر بخشهای این کاخ برسید:
- تالار سلام
- تالار برلیان
- عمارت بادگیر
- خلوت کریمخانی
- کاخ الماس
- ایوان تخت مرمر
آدرس: خیابان پانزده خرداد، ضلع شمالی میدان ارگ، کاخ گلستان (لینک گوگل مپ کاخ گلستان)
با نقشه مترو تهران به راحتی مسیر خود را به کاخ گلستان و دیگر مکان های تاریخی تهران پیدا کنید.
مجموعه سعدآباد؛ ییلاق شاهان در شمال تهران
مجموعه سعدآباد با بیش از ۱۰۰ هکتار مساحت یکی از بزرگترین مکان های تاریخی تهران به شمار میرود. به همین خاطر بدون برنامهریزی نمیتوانید به سراغ این مجموعه بروید و از همه بخشهای آن دیدن کنید. سعدآباد در دل جنگل و فضای سبز طبیعی خود چندین کاخ، موزه، عمارت، باغ، قنات، گلخانه و... را جا داده و موقعیتهای فوقالعاده زیبا و متنوعی را برای عکاسی در اختیارتان میگذارد.
احمدشاه قاجار کاخ سعدآباد را برای خود در ناحیه خوشآبوهوای شمیران در دامنهی البرز بنا کرد که در دوره پهلوی نیز با استقبال رضا شاه و محمدرضا پهلوی به سازههای رنگارنگ آن افزوده شد. با توجه به قرارگیری مجموعه سعدآباد در شمال شهر، دسترسی به آن هم با خودروی شخصی ممکن است و هم با وسایل نقلیه عمومی. در باغهای سرسبز سعدآباد قدم بزنید، آبوهوای تازه شمیران را به اعماق جان فرو برید و از عمارتهای متنوع سعدآباد لذت ببرید. بعضی از بخشهای دیدنی مجموعه سعدآباد عبارتاند از:
- کاخموزه ملت
- کاخ سبز
- موزه آب
- موزه مردمشناسی
- موزه اتومبیلهای سلطنتی
- موزه هنر ملل
آدرس: میدان تجریش، خیابان شهید جعفری، ضلع جنوبی میدان دربند، مجموعه سعدآباد (لینک گوگل مپ مجموعه سعدآباد)
برای آشنایی با سایر جاهای دیدنی تهران که فقط تاریخی نیستند، این مطلب را از دست ندهید.
کاخ نیاوران؛ تلفیق مدرنیته و سنت
کاخ نیاوران تهران با ترکیب هنر اصیل ایرانی و معماری مدرن اروپایی به یکی از زیباترین مکان های تاریخی تهران برای عکاسی تبدیل شده است. کاخ نیاوران در شمال تهران بنا شده و فضای سبز چشمنوازی را همراه با آبوهوای مناسب قدمزدن فراهم میکند. کاخ اصلی نیاوران آثار هنری فراوانی از نگارگری، فرش و تابلوهای گوناگون در خود جای داده که برای علاقمندان به تاریخ ایران بسیار جذاب است.
پایهگذاری کاخ نیاوران کار فتحعلی شاه قاجار بود. سپس مدتی مورد توجه قرار نگرفت تا در نهایت محمدرضا پهلوی از آن استقبال کرد و با تخریب بخشهایی از بنای قدیمی و ساخت بناهای جدید، به محل زندگی خانواده شاه تبدیل شد. کاخ نیاوران با ۱۱ هکتار مساحت بخشهای تماشایی مختلفی دارد از جمله:
- موزه جهاننما
- کاخ صاحبقرانیه
- کتابخانه کاخ نیاوران
- تالار آبی
- کوشک احمدشاهی
- باغموزه کتیبهها
آدرس: میدان شهید باهنر (نیاوران)، مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران (لینک گوگل مپ کاخ نیاوران)
برای آشنایی بیشتر با این مجموعه پیش از بازدید میتوانید راهنمای بازدید کاخ نیاوران را هم ببینید.
عمارتها و خانههای تاریخی؛ گنجینههای پنهان
در کنار کاخهای عظیم سلطنتی که شاهان توجه ویژهای به آنها داشتهاند، جاهای دیدنی تاریخی تهران شامل عمارتها و خانههای کوچکتر هم میشود. این بناها شاید زرقوبرق کاخموزههای تهران را نداشته باشند، اما برای آنهایی که در تهران به دنبال بناهای تاریخی خاصتر میگردند بسیار تماشاییاند. خانهها و عمارتهای تاریخی تهران علاوهبر اهمیت تاریخیشان، لوکیشنهای فوقالعاده جذابی برای عکاسی در اختیار شما میگذارند.
باغ موزه نگارستان؛ نقاشیهای دیواری و فضای سبز
باغ نگارستان یکی از باغهای تاریخی چشمنواز تهران است که در مرکز آن قرار گرفته. باغ موزه نگارستان به عنوان عمارت تابستانی به دستور فتحعلی شاه قاجار به سبک کلاهفرنگی ساخته شده بود که حالا فقط بخش کوچکی از آن باقی مانده است. تنها ساختمان قاجاری برجایمانده از نگارستان امروزه به موزه هنرهای زیبا تبدیل شده.
اگرچه باغ نگارستان در دو قرن اخیر با بیمهری شاهان دستوپنجه نرم کرده اما همچنان زیبایی خود را حفظ کرده و یکی از دیدنیترین مکانهای تاریخی تهران به حساب میآید. به محض ورود به باغ نگارستان، این بنا فضای سرسبز و آرامشبخشی جهت قدمزدن پیش پایتان قرار میدهد و سپس با نقاشیهای ارزشمند از هنرمندان مختلف در موزه منتظر شما خواهد بود. بخشهای مختلف باغ نگارستان عبارتاند از:
- موزه مکتب کاملالملک
- تالار منیر شاهرودی فرمانفرمائیان
- گالری اعتماد
آدرس: میدان بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغ نگارستان (لینک گوگل مپ باغ موزه نگارستان)
خانه مقدم؛ گرانترین خانه جهان در دهه ۵۰
در میان آثار تاریخی تهران، خانه مقدم یکی از منحصربهفردترین مکانهایی است که میتوانید از آن دیدن کنید. این مجموعه کوچک و دلربا که امروزه به موزه تبدیل شده سرگذشت جالبی دارد که لقب گرانترین خانه جهان را در دهه ۵۰ برایش به ارمغان آورد. داستان از این قرار است که این خانه متعلق به یکی از درباریان قاجار به نام محمدتقی احتسابالملک بود و سپس به پسر کوچکش یعنی محسن مقدم و همسرش سلما کویومجیان رسید که هر دو باستانشناسانی برجسته بودند. این زوج علاقمند به هنر، آثار هنری و تاریخی فراوانی را در این خانه گردآوری کردند.
در کنار معماری رنگارنگ و زیبای این خانه که آن را به موقعیتی فوقالعاده برای عکاسی تبدیل میکند، آثار ارزشمندی از جمله کاشیهای قدیمی در جایجای خانه مقدم نصب شده است. همچنین کلکسیونهای متنوعی از پارچه، سفالینه، سکه، تابلو نقاشی، اسناد تاریخی و... در خانهموزه مقدم وجود دارد که آن را به یکی از زیباترین و گرانبهاترین خانههای تهران بدل کرده.
آدرس: تهران، خیابان امام خمینی، بعد از خیابان شیخ هادی، جنب بانک ملت، پلاک ۲۵۱، خانه موزه مقدم (لینک گوگل مپ خانه مقدم)
عمارت مسعودیه؛ روایتگر مشروطه
عمارت مسعودیه یکی از باشکوهترین بناهای تاریخی تهران از دوره قاجاریه است. باغ و عمارت مسعودیه اگرچه تحت تاثیر معماری اروپایی ساخته شده اما الگوهای معماری ایرانی به وضوح در طراحی آن خودنمایی میکنند. پیادهروی در بخشهای مختلف عمارت مسعودیه و عکسبرداری در آنها میتواند یک روز دلچسب و بهیادماندنی برای شما و عزیزانتان بسازد.
در کنار زیبایی عمارت مسعودیه، اهمیت تاریخی آن را نباید فراموش کنیم. این عمارت به دستور مسعود میرزا فرزند ناصرالدین شاه ساخته شد و شاهد وقایع تاریخی و سیاسی فراوانی بوده است. عمارت مسعودیه زمانی پایگاه مشروطهخواهان بود، سپس نخستین کتابخانه و موزه ملی ایران در آن بنا شد و در دهه چهل نیز نخستین وزارتخانه آموزش و پرورش در آن مستقر شد.
آدرس: میدان بهارستان، خیابان اکباتان، عمارت مسعودیه (لینک گوگل مپ عمارت مسعودیه)
پیشنهاد ویژه برای عکاسی از مکان های تاریخی تهران
- در بین درختان باغ موزه نگارستان با نمای بناها
- حیاط خانه مقدم در کنار حوض با نمای خانه و ایوان
- جلوی حوض عمارت مسعودیه با نمای ساختمان اصلی عمارت
قلب تپنده اقتصاد و مذهب در تهران قدیم
بازار و مذهب دو عنصر درهمتنیدهای هستند که همیشه حضور پررنگی در تاریخ کشور ما داشتهاند. طهران قدیم بازارها و مساجد متنوعی داشته که روزی قلب تپنده اقتصاد و مذهب بوده و امروزه به مکان های تاریخی تهران تبدیل شدهاند.
بازار بزرگ تهران؛ دالانهای تو در تو و تیمچهها
بازار بزرگ تهران امروزه به چند راسته تقسیم میشود که دالانهای تودرتوی آن بیش از ۱۰ کیلومتر طول دارد. زمان شکلگیری بازار تهران به طور دقیق مشخص نیست اما میدانیم که این بازار از دوره صفویه وجود داشته و حالا یکی از مکانهای تاریخی در یکی از محله های قدیمی تهران به شمار میرود. بازار تهران علاوهبر واحدهای تجاری فراوان، مسجد، کلیسا، کاروانسرا و بانک هم در دل خود دارد.
نکته: دسترسی به بازار بزرگ تهران از مسیرهای مختلفی امکانپذیر است اما به علت شلوغی پیشنهاد میکنیم با مترو یا سایر وسایل نقلیه عمومی از آن بازدید کنید. شما از طریق مترو میتوانید در ایستگاه ۱۵ خرداد از شمال غرب، در ایستگاه خیام از غرب و در ایستگاه مولوی از جنوب شرقی به بازار بزرگ تهران وارد شوید. (لینک گوگل مپ بازار بزرگ تهران)
مدرسه و مسجد سپهسالار (شهید مطهری)
مسجد سپهسالار با چیزی حدود یک قرن و نیم قدمت یکی از قدیمیترین و بزرگترین مساجد تهران به شمار میرود. گنبدهای فیروزهای این بنای باشکوه در کنار ۸ مناره بلندبالا در چهارگوشهاش آن را به یکی از زیباترین مکان های تاریخی تهران از لحاظ معماری سنتی تبدیل کرده است. این مسجد بخشی از مجموعهای است که حالا به نام مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری شناخته میشود. در کتابخانه این مجموعه چیزی بالغ بر ۱۰ هزار نسخه کتاب چاپ سنگی و بیش از ۴ هزار نسخه خطی نگهداری میشود.
آدرس: میدان بهارستان، خیابان شهید مصطفی خمینی، جنب مجلس شورای اسلامی (لینک گوگل مپ مسجد سپهسالار)
این موزههای تاریخی تهران را نباید از دست بدهید
پایتخت ایران موزههای فراوانی دارد که بعضی از آنها از لحاظ تاریخی ارزش بسیار بالایی دارند. موزه های تهران که علاقمندان به تاریخ نباید از دستشان بدهند را در این بخش میتوانید ببینید.
موزه ملی ایران؛ مادر موزههای کشور
موزه ملی ایران با نزدیک به ۹۰ سال قدمت نخستین و بزرگترین موزه باستانشناسی و تاریخ ایران است. این موزه دو ساختمان جدا از هم دارد که یکی برای آثار دوران پارینهسنگی قدیم تا پیش از اسلام است و دیگری مربوط به باستانشناسی و هنر دوران اسلامی ایران است.
ساختمان موزه ایران باستان در دوران رضا شاه به دستور علیاصغر حکمت با طراحی معمار فرانسوی، آندره گدار ساخته شد و ساختمان دوران اسلامی نیز در دهه ۷۰ بنا شد. در حال حاضر بیش از ۳ میلیون اثر در موزه ملی ایران نگهداری میشوند و انتظار بازدید شما را میکشند.
آدرس: خیابان امام خمینی، نبش خیابان سیتیر (لینک گوگل مپ موزه ملی ایران)
سردر باغ ملی و موزه ملک
دو تا از مکان های تاریخی تهران، سردر باغ ملی و موزه ملک در میدان مشق هستند که یکی از میدانهای نظامی کشور در دوره قاجار بود. این میدان در دوره حکومت رضا شاه به باغ ملی تغییر نام پیدا کرد و کاربرد آن نیز از نظامی به دولتی تبدیل شد.
پیش از ساخت برج آزادی، سردر باغ ملی نماد شهر تهران بود و حالا یکی از جاذبههای توریستی این شهر است. کتابخانه و موزه ملک که در کنار سردر باغ ملی قرار دارد یکی از ۶ کتابخانه بزرگ ایران است و نسخههای گرانبها و کمیابی در آن نگهداری میشود.
آدرس: خیابان امام خمینی، میدان مشق و روبروی ساختمان وزارت امور خارجه (لینک گوگل مپ سردر باغ ملی)
نمادهای شهری با هویت تاریخی
شهر تهران را هم با نمادهای مدرن مثل برج میلاد میشناسند و هم با نمادهای قدیمیتری که بخشی از مکان های تاریخی تهران به حساب میآیند. در سفر خود به تاریخ شهر زیبای تهران میتوانید سری هم به این نمادها بزنید.
برج آزادی؛ دروازه ورود به تهران مدرن
برج آزادی در حال حاضر نماد بیبدیل شهر تهران است و همه آن را میشناسند. این برج ۴۳ متری به دستور محمدرضا پهلوی به عنوان نماد تهران مدرن در سال ۱۳۵۰ ساخته شد. طراحی این برج را حسین امانت با تلفیق معماری هخامنشی، معماری ساسانی و معماری اسلامی انجام داد. در زیر این برج بخشهای مختلفی مثل تالار نمایش، موزه، نگارخانه، کتابخانه و... قرار دارند. اگر به گردش در شب علاقه دارید، برج آزادی میتواند یکی از جاهای دیدنی تهران در شب باشد.
آدرس: میدان آزادی تهران (لینک گوگل مپ برج آزادی)
برج طغرل (شهر ری)؛ قدیمیترین برج ساعت
آخرین ایستگاهی که در فهرست مکان های تاریخی تهران به آن سر میزنیم برج تاریخی طغرل است. این برج شگفتانگیز که متعلق به دوران سلجوقیان است یکی از قدیمیترین مکانهای تاریخی شهر تهران به حساب میآید. کاربرد این برج در طول روز گاهشماری و مشخصکردن ساعت بوده و در طول شب هم راهنمای مسافران جاده ابریشم بوده که از سمت خراسان به سمت ری میآمدند.
آدرس: شهر ری، شرق آرامگاه ابن بابویه (لینک گوگل مپ برج طغرل)
جدول دسترسی به مکانهای تاریخی تهران
| نام مکان | منطقه شهرداری/محله | نزدیکترین ایستگاه مترو | ساعات بازدید (حدودی) |
|---|---|---|---|
| کاخ گلستان | منطقه ۱۲ | ایستگاه ۱۵ خرداد | ۹ صبح تا ۷ غروب |
| مجموعه سعدآباد | سعدآباد | ایستگاه تجریش | ۹ صبح تا ۷ غروب |
| کاخ نیاوران | دارآباد | ایستگاه تجریش | ۹ صبح تا ۴ عصر |
| باغموزه نگارستان | منطقه ۱۲ | ایستگاه بهارستان | ۹ صبح تا ۸ غروب |
| خانه مقدم | منطقه ۱۱ | ایستگاه حسن آباد | ۹ صبح تا ۵ عصر |
| عمارت مسعودیه | بهارستان | ایستگاه ملت | ۹ صبح تا ۴ عصر |
| بازار بزرگ تهران | منطقه ۱۲ | ایستگاه ۱۵ خرداد، ایستگاه خیام، ایستگاه مولوی | ۹ صبح تا ۶ غروب |
| مدرسه و مسجد سپهسالار | منطقه ۱۲ | ایستگاه بهارستان | ساعات اقامه نماز |
| موزه ملی ایران | حسن آباد | ایستگاه حسن آباد، ایستگاه میدان امام خمینی | ۹ صبح تا ۶ غروب |
| سردر باغ ملی و موزه ملک | حسن آباد | ایستگاه امام خمینی | ۹ صبح تا ۶ غروب |
| برج آزادی | منطقه ۹ | ایستگاه میدان آزادی | همه ساعتها |
| برج طغرل | شهر ری | ایستگاه شهر ری | ۹ صبح تا ۵ عصر |
بهترین زمان برای بازدید از اماکن تاریخی تهران
به طور کلی بهترین زمان برای بازدید از جاذبههای تاریخی تهران معمولا صبحهاست. جهت بازدید از مکان های تاریخی تهران حتما از باز بودن مقصد خود در روز و ساعتی که قصد بازدید دارید مطمئن شوید. همچنین بهتر است ترافیک مسیر را بررسی کنید و برای بازدید از مکانهای تاریخی مرکز شهر ترجیحا از وسایل نقلیه عمومی مثل مترو استفاده کنید.
با توجه به خلوتشدن شهر تهران در ایام تعطیل، چنین روزهایی میتوانند بهترین زمان برای بازدید از اماکن تاریخی تهران باشند. از یاد نبرید که آبوهوای سرد، برفی و بارانی میتواند بازدید از مکانهایی که نیازمند پیادهروی در فضای باز هستند را دشوار کند.
با بازدید از مکان های تاریخی تهران، پایتخت را بهتر بشناسید
میراث فرهنگی و آثار تاریخی هر سرزمین بخشی از هویت آن سرزمین و مردمانش هستند که باید به خوبی پاسداری شوند. مکان های تاریخی تهران آثاری هستند که نشان میدهند این شهر بیدلیل و به شکل اتفاقی پایتخت کنونی ایران نشده. در این مقاله تعدادی از دیدنیترین آثار تاریخی تهران که شامل کاخها، عمارتها، خانهها، بازارها، مسجدها و نمادهای شهری میشوند را به شما معرفی کردیم. شما هم اگر مکان تاریخی دیگری برای تهرانگردی میشناسید در کامنتها به ما و خوانندگان معرفی کنید.
بیشتر بخوانید: کامل ترین راهنمای سفر به تهران
