کوه دماوند که نامش پیش از این از طریق شاهنامه در فهرست حافظه جهانی یونسکو قرار داشت، به تازگی به فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان نیز اضافه شده. انتخاب کوه دماوند برای این فهرست در ۱۵ آبان ۱۴۰۵، معادل با ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در سومین رویداد میراث زمین‌شناختی IUGS در کشور پرتغال انجام شد. علیرضا امری‌کاظمی و جمشید حسن‌زاده کسانی بودند که مدارک لازم برای این ثبت جهانی را جمع‌آوری کرده و در مقابل داوران بین‌المللی از آن دفاع کردند.
فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناختی
فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان یکی از فهرست‌های اتحادیه بین‌المللی علوم زمین‌شناسی (IUGS) است که مهم‌ترین مکان‌های ارزشمند از لحاظ زمین‌شناسی را جمع‌آوری می‌کند. کمیسیون جهانی ژئومیراث (ICG) بخشی از این اتحادیه است که در سال ۲۰۱۶ تاسیس شد و وظیفه داوری و انتخاب این سایت‌ها را برعهده دارد.
اولین فهرست ۱۰۰ سایت برتر IUGS در سال ۲۰۲۲ معرفی شد، دومین فهرست در سال ۲۰۲۶ و حالا سومین فهرست که شامل کوه دماوند است، در سال ۲۰۲۶ منتشر شده. بیش از ۷۰۰ مولف از ۸۰ کشور مختلف در تحقیق، جمع‌آوری، انتخاب و نمایش این فهرست شگفت‌انگیز که خاص‌ترین سایت‌های زمین‌شناسی جهان را در خود دارد مشارکت کرده‌اند. (منبع: IUGS)
پرونده دماوند و ثبت جهانی
دکتر علیرضا امری‌کاظمی که رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران و نائب رئیس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌ها است، این ثبت جهانی را با همکاری دکتر جمشید حسن‌زاده انجام داد. پرونده ثبت جهانی دماوند در فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمين‌شناسی جهان در کالج گلندیل کالیفرنیا آغاز شد و پس از ارائه مدارک لازم و دفاع علمی، در رویداد سال ۲۰۲۶ اتحادیه بین‌المللی علوم زمین‌شناسی در پرتغال به ثبت رسید.
کوه دماوند حالا با شماره ثبت ۲۵۲ به عنوان یکی از سایت‌های برگزیده جهانی در گروه آتشفشان‌شناسی اعتباری بیش از پیش دارد. کوه فوجی ژاپن، آبدره‌های نروژ، گسل سن‌آندرآس آمریکا، کوه آکونکاگوا در آرژانتین و... تعدادی از مشهورترین سایت‌های منتخب این دوره از فهرست ۱۰۰ تایی IUGS هستند. اگر روی نقشه این فهرست به سراغ ایران بروید، در کنار کوه دماوند دو سایت دیگر از این مرزوبوم را هم می‌بینید: یکی کلوت‌های کویر لوت و دیگری فرونشست سیمره.
ویژگی‌های منحصربه‌فرد دماوند
سایت رسمی میراث زمین‌شناسی جهان درباره ویژگی‌های منحصربه‌فرد دماوند که راه ورود این کوه به فهرست را هموار کرده‌اند این‌گونه نوشته:
دماوند یک نمونه عظیم و استثنایی از آتش‌فشانی به این سن و سال در محیطی است که فعالیت‌های آتش‌فشانی‌اش کوتاه و در ابعاد کوچک‌اند. فراتر از ارزش علمی زمین‌شناسی، دماوند اهمیت فرهنگی عمیقی هم در اساطیر ایرانی دارد؛ برای مثال به بند کشیدن ضحاک در شاهنامه فردوسی در همین کوه روایت شده است.
در صفحه رسمی دماوند در این فهرست جهانی اشاره شده که توجه جامعه علمی در زمینه‌های آتشفشان‌شناسی، ژئوشیمی و ژئوفیزیک از قرن ۲۰ میلادی به سمت این کوه جلب شد. کوه دماوند ۵۱۶۰ متر نسبت به سطح دریا ارتفاع دارد و بلندترین قله تمام خاورمیانه به حساب می‌آید. پهنای این آتش‌فشان ۲۵ کیلومتر است و فاصله فوران‌های آن تابه‌حال به شکلی طبیعی حفظ شده است.
دماوند پس از ثبت جهانی
دکتر امری‌کاظمی درباره ثبت جهانی دماوند در فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناسی گفته این انتخاب، دماوند را در کنار مهم‌ترین مکان‌های زمین‌شناختی جهان قرار می‌دهد، اما این امر به هیچ عنوان ضامن حفاظت از آن نیست. این ثبت جهانی تنها توجه‌ها را به سوی دماوند می‌کشاند و این ما هستیم که باید از ظرفیتی که وجود دارد، در جهت حفاظت و آموزش استفاده کنیم.
منابع
پیام ما | جام‌جم آنلاین | ایمنا | IUGS
دیدگاهها
به گفتگو بپیوندید
اولین کسی باشید که نظر خود را ثبت می‌کند!