راهنمای جامع جاهای دیدنی جنوب تهران؛ از تاریخ و زیارت تا تفریحات مدرن

در فهرست دیدنی‌های پایتخت، معمولا به جاهای دیدنی جنوب تهران کم‌لطفی می‌شود. اما واقعیت این است که جنوب تهران جاذبه‌های دیدنی فراوانی دارد که از چشم گردشگران پنهان می‌مانند. آن‌هایی که به تاریخ علاقه‌مندند می‌دانند که دیدنی‌های بافت تاریخی ری و طهران قدیم را باید در بخش‌های جنوبی پایتخت جستجو کرد. در این مقاله جاهای تفریحی جنوب تهران، جاذبه‌های تاریخی، اماکن مذهبی، بوستان‌ها و مراکز خرید این قسمت از پایتخت را به شما معرفی می‌کنیم تا راهنمای کاملی برای سفر کوتاه شما به یکی از اصیل‌ترین مناطق پایتخت باشد.

جاذبه‌های تاریخی جنوب تهران (یادگارهای پایتخت قدیم)

تهران وسیعی که امروز می‌بینید از بخش جنوبی‌اش شروع به شکل‌گیری کرده. شهر ری که حالا بخشی از جنوب تهران به حساب می‌آید، در دوره‌های تاریخی مختلف یکی از مهم‌ترین شهرهای ایران بوده. این شهر را هم‌ردیف با بابل و نینوا، یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان می‌دانند. تاریخ چند هزار ساله جنوب تهران از زمان آریایی‌ها، سپس سلجوقیان و تا دوره پهلوی خود را در بیش از ۱۹۰ اثر باستانی این منطقه نشان می‌دهد.

کاخ گلستان؛ نگین معماری قاجار در دل شهر

کاخ گلستان یکی از دیدنی‌ترین جاهای تاریخی تهران در قلب شهر است که هیچ گردشگری نباید آن را از دست بدهد. قدمت این مجموعه منحصربه‌فرد از عمارت‌ها، تالارها و باغ‌ها به ۴ قرن می‌رسد اما بیشتر بناهای آن را شاهان قاجار که شیفته معماری اروپا بودند ساخته‌اند.

وقتی در دل شلوغی شهر وارد مجموعه کاخ گلستان می‌شوید، محیط آرام درختان و حوض‌های آب آن در ابتدا توجه شما را به خود جلب می‌کند. سپس عمارت‌های کوچک و بزرگی که با معماری خاص‌شان در گوشه و کنار مجموعه نشسته‌اند شما را به سمت خود فرامی‌خوانند. بخش‌های مختلف کاخ گلستان تهران که حتما باید به آن‌ها سر بزنید عبارت‌اند از:

• عمارت شمس‌العماره
• تالار آینه
• تالار سلام
• تالار برلیان
• عمارت بادگیر
• خلوت کریم‌خانی
• کاخ الماس

برج طغرل ری؛ شکوه معماری سلجوقی

برج طغرل را باید به عنوان یکی از قدیمی‌ترین آثار باستانی تهران، از مهم‌ترین نشانه‌های قدمت تاریخی جنوب تهران به شمار آورد. این برج تاریخی شگفت‌انگیز شاید ظاهر ساده‌ای داشته باشد اما در زمان سلجوقیان به شدت برای مسافران و رهگذران کاربردی بوده.

برج طغرل درواقع آرامگاه طغرل بیک است که حدود هزار سال پیش در این مکان دفن شده بود. این برج همچنین یک ساعت آفتابی است که به گونه‌ای طراحی شده تا در طول روز در کنار ساعت، به عنوان گاه‌شمار هم کاربرد داشته باشد. در زمان‌های گذشته این برج شب‌ها به عنوان چراغ راهنما، مسافران جاده ابریشم که از سمت خراسان به ری می‌آمدند را هم در مسیر درست هدایت می‌کرد.

مدرسه دارالفنون

مدرسه دارالفنون را به عنوان یکی از دستاوردهای اصلی امیرکبیر، سرآغاز آموزش نوین در ایران می دانند. امیرکبیر پس از سفرش به روسیه، متوجه نیاز شدید کشور به یک مرکز آموزش عالی شد و از آغاز دوران صدر اعظمی‌اش برای ناصرالدین شاه در جهت تاسیس دارالفنون تلاش کرد. مدرسه تاریخی دارالفنون تهران امروزه تبدیل به موزه‌ای در خیابان ناصرخسرو و از دیدنی‌ترین جاهای تهران شده و گردشگران را از سراسر ایران می‌پذیرد.

سردر باغ ملی

سردر باغ ملی که در زمان فتحعلی شاه بنا شده بود، به عنوان یادگاری از دوران قاجار تا پیش از احداث برج آزادی، نماد اصلی شهر تهران بود. این دروازه را در میدان مشق که در گذشته یکی از بزرگترین میدان‌های نظامی کشور بود ساخته‌اند. سردر باغ ملی و میدان آن سال‌ها شاهد مهم‌ترین اتفاقات کشور مثل اعدام قاتل ناصرالدین شاه یا اعدام شیخ فضل‌الله نوری بوده. جاذبه‌های تاریخی و گردشگری مختلفی در نزدیکی سردر باغ ملی قرار دارد که عبارت‌اند از:

• موزه ایران باستان
• موزه عبرت
• موزه صلح ایران
• کاخ شهربانی
• مدرسه دارالفنون
• پارک شهر
• میدان توپخانه

خانه قوام الدوله (وثوق الدوله)

خانه قوام‌الدوله یا سرای وثوق‌الدوله یکی از جاهای تاریخی جنوب تهران است که علاوه‌بر اهمیت تاریخی‌اش، زیبایی و معماری منحصربه‌فردی هم دارد. این خانه در دوران محمدشاه قاجار ساخته شد و متعلق به میرزا محمد قوام‌الدوله، یکی از صاحب منصبان آن دوره بود. سلیقه و وسواسی که در طراحی و ساخت بخش‌های مختلف خانه قوام الدوله به کار رفته شگفت‌زده‌تان می‌کند.

تمام طراحی‌های داخلی تالارها و عمارت اصلی این خانه بر اساس الگوهای منظم و متقارن انجام شده. این تقارن و نظم را در قالب چوب و آجر تزئین‌شده می‌توانید در جای‌جای خانه قوام الدوله ببینید. در کنار این‌ها، گچ‌بری‌ها و نقاشی‌های اسلیمی هم در ترکیب بسیار جالبی از طرح‌های ایرانی اسلامی با معماری غربی خود را نشان می‌دهند و محیط بسیار زیبایی ساخته‌اند. پس اگر به تاریخ، معماری و یا عکاسی علاقه دارید، خانه وثوق الدوله در تهران را نباید از دست بدهید.

برج نقاره خانه

در میان جاذبه‌های تاریخی جنوب تهران، برج نقاره خانه با بیش از هزار سال قدمت یکی از قدیمی‌ترین آثار باقی‌مانده تاریخی است. برج نقاره خانه در تپه‌های جنوب شهر ری ساخته شده بود که امروزه یک بنای سنگی و گچی سه متری از آن بر جای مانده. این برج آرامگاه بزرگ امید است و در نزدیکی آن آثار باستانی دیگری مثل گورستان برج اینانج و قلعه نظامی طبرک هم از دوران سلجوقیان برای بازدید وجود دارد.

کاروانسرای خانات

کاروانسرای خانات یکی از کاروانسراهای به جا مانده از دوران قاجار است که بنای اولیه آن احتمالا یادگاری از پروژه احیای جاده ابریشم در دوره صفویه بوده. این کاروانسرا اگرچه امروزه کاربری متفاوتی دارد اما حال‌وهوای کاروانسراهای قدیم را حفظ کرده و به یکی از دیدنی‌های تاریخی جنوب تهران تبدیل شده.

حجره‌های آجری کاروانسرای خانات با نظم و ترتیب در یک قالب متقارن و چهارگوش کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. این حجره‌ها امروزه به مغازه‌های صنایع دستی، ادویه‌فروشی و... تبدیل شده‌اند و حال‌وهوای قدیم را به گردشگران یادآور می‌شوند. چند سفره‌خانه سنتی هم در این کاروانسرا وجود دارد که برای صرف نهار گزینه‌های مناسبی هستند. جالب اینجاست که بدانید کاروانسرای خانات زمانی خارج از شهر بوده اما حالا در دل بافت شهری تهران قرار دارد.

برای اقامت در تهران و اجاره یا رزرو سوئیت و آپارتمان مقرون به صرفه در تهران، پیشنهاد می‌کنیم حتما گزینه‌های متنوع جاباما را بررسی کنید.

اماکن مذهبی و زیارتی جنوب تهران (یادگارهای پایتخت قدیم)

اماکن مذهبی جنوب تهران، به ویژه شاه عبدالعظیم همیشه تعداد زیادی از گردشگران را به سمت جنوب پایتخت می‌کشانند. مکان‌های مذهبی و زیارتی جنوب تهران را در این بخش ببینید.

حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)؛ نگین مذهبی شهر ری

حرمی که به نام شاه عبدالعظیم در تهران شناخته می‌شود، یکی از پرطرفدارترین اماکن مذهبی در سراسر تهران است. این حرم درواقع محل دفن عبدالعظیم حسنی، امامزاده حمزه و امامزاده طاهر است که در شهر ری قرار گرفته. حرم حضرت عبدالعظیم حسنی هم از نظر مذهبی اهمیت ویژه‌ای دارد، هم از نظر تاریخی.

ساخت بخش‌های مختلف این حرم در دوره‌های تاریخی ایلخانی، صفوی و قاجار انجام شده است و آنچه که باقی‌مانده، معماری چشم‌نوازی دارد. شاید تصور کنید حرم شاه عبدالعظیم تنها یک مسجد تاریخی بزرگ است، اما این حرم بخش‌های مختلف و متنوعی دارد:

• مسجد جامع شاه عبدالعظیم در بخش شمالی حرم
• موزه اشیای سفالی و نسخه‌های خطی
• باغ طوطی که امروزه آرامگاه است
• مدرسه تاریخی برهان که امروزه مدرسه علمیه است
• بازار تاریخی شاه عبدالعظیم برای خرید سوغات
• ۵ صحن مختلف در ۴ جهت جغرافیایی
• آرامگاه افرادی مثل امیرکبیر، ناصرالدین شاه، دکتر بدیع‌الزمان، ستارخان و...

امامزاده زید (ع)؛ آرامشی در دل بازار تهران

یکی از آثار تاریخی تهران که به بافت شهری بازار بزرگ تهران پیوند خورده امامزاده زید نام دارد. این امامزاده که از نظر تاریخی به دوره‌های پس از اسلام مربوط می‌شود محل دفن افراد مختلفی مثل لطفعلی‌خان زند است. معماری چشم‌نواز و جذاب این بنای تاریخی به دوران صفوی بازمی‌گردد اما می‌گویند که این‌جا آرامگاه امامزاده زید، از نوادگان امام سجاد (ع) بوده.

بوستان‌ها و فضاهای تفریحی جنوب تهران

بوستان‌های کوچک و بزرگی که در جنوب پایتخت پیدا می‌شوند، ریه‌های تنفسی تهران به حساب می‌آیند. این بوستان‌ها در کنار فضای مناسبی که برای تنفس به دور از آلودگی‌ها در اختیارتان می‌گذارند، تفریحات هیجان‌انگیز فراوانی هم دارند.

بوستان ولایت و کارتینگ اختصاصی شهربانو

بوستان ولایت نه تنها بزرگترین فضای سبز جنوب تهران است، بلکه یکی از بزرگترین بوستان‌های تمام پایتخت هم محسوب می‌شود. این پارک در عصرهای بهاری و تابستانی با سایه‌هایی که زیر درختان در اختیار مردم می‌گذارد به یکی از شلوغ‌ترین پارک‌های جنوب تهران تبدیل می‌شود. امکانات متنوع بوستان ولایت آن را برای استراحت، پیک‌نیک، تفریح و... به یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های پایتخت‌نشین‌ها تبدیل کرده. این امکانات عبارت‌اند از:

• مسیر مخصوص دوچرخه‌سواری
• پیست اسکیت
• زمین فوتبال
• زمین بازی کودکان
• آلاچیق

بخشی از بوستان ولایت به بوستان شهربانو اختصاص داده شده که پارک مخصوص بانوان است. کارتینگ شهربانو هم در این بوستان قرار گرفته که فقط و فقط بانوان می‌توانند از آن استفاده کنند. شما در کارتینگ شهربانو می‌توانید ۶ دقیقه هیجان خالص را با رانندگی در پیست مخصوص بانوان تجربه کنید. در کنار کارتینگ شهربانو امکانات تفریحی دیگری هم در این بوستان مخصوص بانوان وجود دارد:

• سالن ورزشی سرپوشیده
• استخر
• پیست دوچرخه‌سواری
• زمین ورزشی روباز
• زمین چمن فوتبال

پارک شهر؛ قدیمی‌ترین پارک عمومی تهران

در دهه بیست بود که شهرداری تهران تصمیم گرفت بوستانی را به نام پارک شهر در باغ‌های محله سنگلج قدیم تاسیس کند. این پارک وسیع از همان زمان تا به امروز یکی از مهم‌ترین پارک‌های تهران به شمار می‌رود. فضای پارک شهر برای پیاده‌روی ایدئال است و موقعیت مکانی آن هم در این موضوع بی‌تاثیر نیست. پارک شهر تهران از شمال به خیابان فیض بخش، از جنوب به خیابان بهشت، از شرق به خیابان خیام و از غرب به خیابان وحدت اسلامی راه دارد. بخش‌های مختلف پارک شهر تهران این‌ها هستند:

• موزه صلح تهران
• آکواریوم پارک شهر
• دریاچه مصنوعی
• باغ پرندگان
• کتابخانه مرکزی
• سایت پرنده‌نگری
• شهربازی
• زمین بازی کودکان
• پیست دوچرخه‌سواری

بوستان آزادگان و پارک آبی

پارک آزادگان با بیش از ۱۰۰ هکتار مساحت به عنوان یکی از بزرگترین پارک‌های تهران شناخته می‌شود. بوستان آزادگان در جنوب تهران از مرکز شهر فاصله دارد و به همین خاطر آب‌وهوای آن بسیار مطبوع و پاکیزه است. بوستان آزادگان از طرف شرق به سرخه حصار، از جنوب به اتوبان دولت آباد و از غرب به بزرگراه آزادگان می‌رسد.

فضای سبز این پارک زیبا را پارک‌های جنگلی توسکا و مادر احاطه کرده‌اند. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های بوستان آزادگان پارک آبی سرباز آن بود که متاسفانه سال‌هاست تعطیل شده. امکانات رفاهی بوستان آزادگان عبارت‌اند از:

• دریاچه و آب‌نمای موزیکال
• کتابخانه
• رستوران و کافه
• زمین بازی کودکان
•  آلاچیق
• مسیر دوچرخه‌سواری
• زمین فوتبال
• شهربازی

فرهنگسرای بهمن؛ مادر فرهنگسراهای کشور

فرهنگسرای بهمن اولین فرهنگسرای تهران است که در سال ۱۳۷۰ در محله نازی آباد جنوب تهران راه‌اندازی شد. این فرهنگسرا یکی از پربرنامه‌ترین مراکز فرهنگی سراسر پایتخت است. لقب مادر فرهنگسراهای کشور را به علت وسعت بسیار بالای این مرکز فرهنگی و همچنین پیشینه‌ای که در برگزاری تئاتر و سینما دارد به آن اهدا کرده‌اند. مردم جنوب تهران همیشه از برنامه‌های متنوع و فراوان فرهنگی، آموزشی و ورزشی این مجموعه استقبال می‌کنند. بخش‌های مختلف فرهنگسرای بهمن عبارت‌اند از:

• کتابخانه عمومی شهید فهمیده
• تالار شهید آوینی
• سالن سینما تراس بهمن
• مجموعه تالارهای مبارک
• دارالقرآن کریم فاطر ریحانه‌النبی
• مجتمع فرهنگی هنری شهید کریمی
• نگارخانه هنرهای تجسمی
• واحد موسیقی
• مجموعه‌های ورزشی (استخر، بدنسازی، ژیمناستیک، فوتسال، شطرنج و...)
• واحد آموزش
• خانه کودک بهمن
• چای باغ
• تالار علوم و فنون

بازارها و مراکز خرید جنوب تهران

بازارهای قدیمی و باسابقه تهران روی نقشه از مرکز شهر تا جنوب آن کشیده می‌شوند. در این بخش تعدادی از بازارهای جنوب تهران را به شما معرفی می‌کنیم.

بازار بزرگ تهران؛ تلاقی تاریخ و تجارت

بازار بزرگ تهران به قدری وسعت دارد و همیشه شلوغ است که می‌توان آن را یکی از چرخ‌دنده‌های اصلی اقتصاد کل کشور دانست. این بازار که در قلب بافت تاریخی تهران قرار گرفته، شکل سنتی خود را تا اندازه زیادی حفظ کرده و دهه‌هاست که مردم از سراسر ایران برای خرید کالاهای مورد نیاز خود به سراغش می‌روند. به قدری تودرتو است که اگر حواس‌تان به مسیرهایی که در آن طی می‌کنید نباشد، ممکن است در شلوغی‌اش راه‌تان را گم کنید.

بازارهای مبل خلیج فارس و کاسپین (یافت‌آباد)

یافت‌آباد تهران سال‌هاست که به بازار بزرگ مبلمان و لوازم خانگی‌اش شناخته می‌شود. دو تا از بازارهای مبل معروف یافت‌آباد خلیج فارس و کاسپین نام دارند که در کنار یکدیگرند. بازار مبل خلیج فارس سه طبقه را به دکوراسیون منزل و دو طبقه را هم به کالای کودک و نوجوان اختصاص داده است. بازار مبل کاسپین علاوه‌بر فرش و مبل، بورس تخت خواب کودک و بزرگسال نیز به حساب می‌آید.

بازار گل محلاتی؛ بهشت رنگارنگ جنوب شرق

مرکز پخش گل و گیاه در سراسر تهران بازار گل محلاتی است. این بازار گل و گیاه به قدری رنگارنگ و زیباست که می‌توانیم آن را یکی از جاهای دیدنی جنوب تهران به حساب بیاوریم. این بازار زمانی فقط عمده‌فروشی انواع گل و گیاه بود اما حالا بسیاری از فروشنده‌ها در آن فروش جزئی هم انجام می‌دهند. اگر به درختچه‌های باغچه‌ای، گل‌های آپارتمانی و گیاهان تزئینی علاقه دارید، بازار گل محلاتی در جنوب تهران را از دست ندهید.

جدول اطلاعات کاربردی و مقایسه جاهای دیدنی جنوب تهران

سخن پایانی

جنوب تهران قدیمی‌ترین محله‌های پایتخت را دارد و به همین خاطر جاهای دیدنی تاریخی و تفریحی فراوانی در آن به چشم می‌خورد. جاهای دیدنی جنوب تهران را در این مقاله، در قالب دیدنی‌های تاریخی، اماکن مذهبی، بوستان‌ها و بازارها به شما معرفی کردیم. شما در سفر به تهران تجربه بازدید از کدام جاهای تفریحی جنوب تهران را داشته‌اید؟ اگر خاطره خوبی از یکی از دیدنی‌های جنوب تهران دارید که در این فهرست از قلم افتاده، آن را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.