شاید برایتان جالب باشد بدانید اولین موزه فضای باز ایران کجاست؟ در جنگلهای بکر سراوان رشت، جایی به نام موزه میراث روستایی گیلان وجود دارد که در آن خبری از تماشای اشیا از پشت ویترین نیست. در این موزه میتوانید بین خانههای روستایی قدیمی قدم بزنید، روی چوبهای خانهها دست بکشید، پای ایوانهایشان بنشینید و در ذهنتان تجسم کنید که آدمهای صد سال پیش چطور زندگی میکردند. به این میگویند اکوموزه. یعنی موزهای که در دل طبیعت است و میشود همه چیز را در آن لمس کرد. اگر سری به رشت زدید، این جا را از دست ندهید!
موزه میراث روستایی گیلان کجاست؟
آدرس موزه میراث روستایی گیلان، استان گیلان، رشت، کیلومتر ۱۸ آزادراه رشت-قزوین، نرسیده به پلیسراه، جاده سراوان-شفت است. (آدرس موزه میراث روستایی گیلان روی نقشه گوگل)
مسیر دسترسی با خودروی شخصی
مسیر حرکت از تهران به سمت موزه میراث روستایی گیلان عبارت است از:
- ورود به آزادراه تهران-قزوین و سپس قزوین-رشت
- عبور از عوارضی امامزاده هاشم
- ادامه مسیر تا حدود ۱۸ کیلومتر مانده به رشت
- خروج از آزادراه در خروجی جاده سراوان-شفت، قبل از پلیسراه
- طی حدود ۲ کیلومتر از جاده فرعی تا مشاهده تابلوی موزه
ورودی موزه در پارک جنگلی سراوان، با پارکینگ مشخص در کنار جاده قرار دارد.
اطلاعات بازدید: ساعت کاری و قیمت بلیط
نوع اطلاعات | جزئیات |
روزهای فعالیت | همهروزه |
ساعت کاری | ۹:۰۰ تا ۱۸:۰۰ (نیمه دوم سال تا ۱۶:۳۰) |
قیمت بلیط ایرانی (سال ۱۴۰۵) | ۵,۰۰۰ تومان |
قیمت بلیط خارجی (سال ۱۴۰۵) | ۱۰۰,۰۰۰ تومان |
شماره تماس | ۰۱۳۳۳۶۹۰۹۷۰ |
تاریخچه موزه؛ ایده ساخت از کجا شکل گرفت؟
ماجرای شکلگیری موزه میراث روستایی گیلان به زلزله ویرانگر سال ۱۳۶۹ رودبار و منجیل برمیگردد. این حادثه تلخ باعث شد بیش از ۴۰ هزار نفر جان خود را از دست بدهند و هزاران خانه روستایی قدیمی با معماری اصیل گیلان برای همیشه نابود شوند.
پس از زلزله، بسیاری از خانههای سنتی باقیمانده نیز تخریب و با ساختمانهای مدرن جایگزین شدند و بخش عظیمی از میراث معماری و فرهنگی گیلان در معرض نابودی قرار گرفت.
در همین زمان، دکتر محمود طالقانی، استاد دانشگاههای ایران و فرانسه و متولد شهر رشت، ماموریت یافت تا پژوهشی درباره پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این زمینلرزه انجام دهد. طالقانی که پیشتر تجربه آشنایی با موزههای فضای باز در اروپا را داشت، ایده ایجاد اولین اکو موزه ایران را مطرح کرد.
در نتیجه، در اردیبهشتماه سال ۱۳۸۴ عملیات انتقال و دوبارهچینی خانهها در زمینی به وسعت ۲۶۰ هکتار در پارک جنگلی سراوان آغاز گردید. امروز موزه میراث روستایی گیلان به عنوان نخستین و تنها موزه فضای باز ایران، یادگار ماندگار آن ایده پس از زلزله است.
بخشها و حوزههای فرهنگی موزه
موزه میراث روستایی گیلان بر اساس عوامل طبیعی و فرهنگی به ۹ حوزه جغرافیایی تقسیم شده است که شامل ۲۸ مجموعه مسکونی میشود. این تقسیمبندی، تنوع اقلیمی و فرهنگی استان گیلان را از جلگه تا کوهستان به تصویر میکشد.
حوزه جلگه (شرق، غرب و مرکز)
مناطق جلگهای به دلیل رطوبت بالا و بارندگی فراوان، معماری باز و ایواندار دارند. ایوانهای سرتاسری و کرسی چوبی بلند، امکان جریان هوا و تهویه طبیعی را فراهم میکنند. پوشش بام نیز در این مناطق از کلوش یا گالی ساخته شده که در تابستان فضای داخلی را خنک نگه میدارد.
- جلگه شرق: شامل خانههای چنچو، میرسیار، منتظری، رفیعی، پرمهر و خوشنشین کچلام به همراه بناهای جانبی مانند کندوج (انبار برنج)، طویله و تلمبار (پرورش کرم ابریشم)
- جلگه غرب: شامل خانههای موسیزاده، حقیقی، محمودی، موسوی، حسنی و محتشمطلب
- جلگه مرکز: شامل خانههای امینی، مرادی، خوشنشین بیالوا، دانش و صادقی
حوزه کوهپایه و کوهستان
هرچه به سمت کوهستان میرویم، هوا سردتر میشود و معماری بستهتر و متراکمتر میگردد. دیوارها از سنگچین و زگاله ساخته میشوند و بازشوها کوچکتر هستند تا از نفوذ سرمای زمستان جلوگیری شود. بامها نیز در این مناطق با چوب پوشیده شدهاند.
- کوهستان شرق: شامل خانههای محمدنژاد و محسنیان با معماری سنگچین و فعالیت معیشتی دامداری
- کوهستان غرب: شامل خانه حاجتپور با دیوارهای زگالهای و بامهای لتهای یا پوشالی
- کوهپایه شرق و غرب: مجموعهای از خانههای بهزادی، جامع، رستمی، رحمانی، طربی و لطفی
حوزه ساحل
مناطق ساحلی گیلان در دو بخش شرق و غرب در این موزه بازنمایی شدهاند. معماری خانهها در این مناطق به دلیل رطوبت بسیار بالا و وزش بادهای مرطوب دریایی، دارای کرسی چوبی بسیار بلند است تا کف ساختمان از نم زمین فاصله داشته باشد. بامها نیز شیب تند دارند و ایوانها برای بهرهمندی از جریان باد طراحی شدهاند.
- ساحل شرق: شامل خانه موسوی
- ساحل غرب: شامل خانه آصفی
معماری منحصربهفرد خانههای روستایی گیلان
معماری خانههای روستایی گیلان حاصل قرنها تجربه و هماهنگی با طبیعت پر باران و مرطوب این دیار است. هر خانه با درک عمیق از اقلیم و مصالح بومی ساخته شده و نهتنها سرپناه، بلکه الگویی از زندگی هوشمندانه با طبیعت به شمار میرود. مهمترین ویژگیهای این معماری منحصربهفرد عبارتند از:
- اسکلت کاملا چوبی و مقاومت خیرهکننده در برابر زلزله
- سقفهای شیبدار «گالیپوش» برای جلوگیری از نفوذ بارانهای شدید
- ساختار دوپوستهای برای ایجاد کوران هوا در هوای شرجی
- استفاده از اتصالات چوبی (چفتوبست) به جای میخ
امکانات رفاهی و تفریحات موزه
اکوموزه گیلان فقط مکانی برای بازدید و تماشا نیست، بلکه جایی است که فرهنگ و آداب و رسوم گیلان هنوز زنده است و نفس میکشد. امکانات متنوعی که در کنار قدم زدن بین خانههای چوبی تاریخی در این موزه دارید، عبارتند از:
- عکاسی با لباسهای سنتی گیلانی
- بازارچه خرید صنایع دستی
- قهوهخانه سنتی
- پخت نانهای محلی (مثل کاکا و کشتا) توسط زنان روستایی در روزهای آخر هفته
جاهای دیدنی نزدیک به موزه
پس از بازدید از موزه میراث روستایی گیلان میتوانید از جاذبههای طبیعی نزدیک آن نیز دیدن کنید. دو مقصد محبوب در حوالی این موزه عبارتند از:
- پارک جنگلی سراوان: موزه میراث روستایی گیلان دقیقا در دل همین پارک جنگلی قرار دارد. در بخش ورودی پارک، تالابی دیدنی وجود دارد که قایقسواری در آن، تجربهای فراموشنشدنی است. امکانات دیگری مثل دوچرخهسواری، زمین پینتبال، کمپینگ و موتور چهارچرخ نیز در این جنگل فراهم هستند.
- سد خاکی سقالکسار: این سد خاکی در مسیر جاده سراوان به سمت شفت واقع شده و منظرهای آرام و بکر دارد. فضای اطراف سد برای پیادهروی و عکاسی بسیار مناسب است و فاصله آن تا موزه حدود ۱۳ کیلومتر برآورد میشود.
کلام آخر
موزه میراث روستایی گیلان، فراتر از یک جاذبه توریستی معمولی است. اینجا سندی زنده از هوش و صبوری مردمانی است که قرنها با طبیعت سخت اما مهربان شمال کنار آمدند و خانههایی ساختند که واقعا دیدن دارد!
اگر تا به حال به موزه میراث روستایی گیلان رفتهاید، از حس و حال قدم زدن بین خانههای چوبی برایمان بنویسید. اگر نان محلی کاکا یا کشتا را چشیدهاید، از طعمش برایمان بگویید. اگر هم نه، این مقاله را برای دوست شمالدوستتان بفرستید تا برنامه سفرتان را هرچه زودتر با هم بچینید!
اگر قصد اقامت موقت در گیلان دارید، بهترین اقامتگاههای استان گیلان را در جاباما پیدا میکنید:
بهترین اقامتگاههای گیلان
مشاهده همه
دیدگاهها
به گفتگو بپیوندید
اولین کسی باشید که نظر خود را ثبت میکند!