در مسیر رسیدن به رشت، جایی هست که می‌توانید برای چند لحظه از شلوغی جاده فاصله بگیرید و در دل یک بنای چند صد ساله استراحت کنید. کاروانسرای شاه عباسی رشت که در میان مردم محلی با نام کاروانسرای لات شناخته می‌شود، یکی از کاروانسراهای گیلان و از یادگارهای ارزشمند تاریخی در مسیر قزوین - رشت است.

اگر عاشق ترکیب معماری صفوی، فضای سنگی و آجری و حال ‌و هوای نوستالژیک هستید، این راهنمای بازدید برای شماست تا با آدرس کاروانسرای لات، تاریخچه و معماری و جاهای دیدنی سراوان رشت در مسیر کاروانسرا آشنا شوید.

قدمت

دوره صفویه/قاجار

موقعیت

۳۵ کیلومتری جنوب رشت، نزدیک امامزاده هاشم

کاربری فعلی

رستوران و اقامتگاه

وضعیت ثبت ملی

شماره ثبت ۱۵۶۶

کاروانسرای لات کجاست؟ (مسیر دسترسی)

حیاط داخلی کاروانسرای شاه عباسی رشت مزین به گل و گیاه و آلاچیق‌های سفید چادری و میز و صندلی
عکس از balad.ir

کاروانسرای لات در ۳۵ کیلومتری جنوب رشت در مسیر جاده قدیم قزوین - رشت قرار دارد. این بنای تاریخی در منطقه سراوان و ۲ کیلومتر پس از عوارضی امامزاده هاشم واقع شده و یکی از شناخته‌شده‌ترین کاروانسراهای گیلان به شمار می‌آید. (لوکیشن کاروانسرای لات رشت روی گوگل مپ)

برای رسیدن به کاروانسرای لات، کافی است در جاده قدیم قزوین–رشت و در محدوده ورودی مسیر سیاهکل–سنگر حرکت کنید. اگر از سمت رشت به طرف تهران یا قزوین در حال بازگشت باشید، این کاروانسرای تاریخی در مسیر شما قرار دارد و گزینه‌ جذابی برای استراحت، صرف غذا و بازدید از یک اثر ارزشمند تاریخی است.

در سفر با وسیله نقلیه عمومی هم باید ابتدا خود را به امامزاده هاشم برسانید و از آنجا با تاکسی به کاروانسرای لات بروید. فاصله کم این بنا تا جاده اصلی، بازدید از آن را برای گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و معماری راحت کرده است.

فاصله کاروانسرای لات تا مقاصد مهم

  • مرکز شهر رشت: حدود ۳۵ کیلومتر
  • امامزاده هاشم: حدود ۴ کیلومتر
  • پارک جنگلی سراوان: حدود ۱۰ کیلومتر
  • شهر قزوین: حدود ۱۱۵ کیلومتر
  • تهران: حدود ۲۷۰ کیلومتر
  • دریاچه سراوان: حدود ۱۲ کیلومتر

به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی برخی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری منطقه، بسیاری از مسافران بازدید از کاروانسرای شاه عباسی رشت را با گشت‌وگذار در جاهای دیدنی اطراف رشت و طبیعت سرسبز آن ترکیب می‌کنند.

تاریخچه پرفراز و نشیب کاروانسرای شاه عباسی رشت

نمای بیرونی کاروانسرای لات پیش از مرمت
عکس از Instagram مجموعه

قدمت کاروانسرای شاه عباسی رشت به دوره صفویه می‌رسد. این بنا در زمره کاروانسراهای شاه عباسی قرار می‌گیرد؛ مجموعه‌ای از کاروانسراهایی که برای توسعه راه‌های تجاری و رفاه مسافران در دوران صفوی ساخته شدند.

نام «کاروانسرای لات» هم به موقعیت جغرافیایی آن مربوط می‌شود؛ چراکه در گویش محلی گیلکی، «لات» یا «لاط» به نواحی مجاور رودخانه و به‌ویژه محدوده سفیدرود اشاره می‌کند.

اگرچه ساخت اولیه بنا به دوره صفویه بازمی‌گردد، اما کاروانسرای لات رشت در سال ۱۲۴۶ هجری قمری به دستور منوچهرخان معتمدالدوله، حاکم وقت گیلان، مرمت و بازسازی شد. همین بازسازی باعث شد بنا برای سال‌های طولانی همچنان در مسیر رفت‌وآمد مسافران مورد استفاده قرار گیرد.

مروری کوتاه بر تاریخ کاروانسرای لات

  • دوره صفویه: ساخت کاروانسرا به‌عنوان یکی از منزلگاه‌های مهم مسیر قزوین–رشت
  • دوره قاجار (۱۲۴۶ هجری قمری): بازسازی و مرمت بنا به دستور منوچهرخان معتمدالدوله
  • جنگ جهانی اول: استفاده از کاروانسرا به‌عنوان پادگان نظامی توسط نیروهای روس
  • سال‌های پس از جنگ: تبدیل شدن بنا به محلی برای برگزاری مراسم مذهبی، تعزیه‌خوانی و گردهمایی اهالی منطقه
  • سال ۱۳۹۴: واگذاری به بخش خصوصی و آغاز مرمت اساسی برای احیای مجموعه
  • در حال حاضر (۱۴۰۵): فعالیت به‌عنوان رستوران سنتی و مجموعه گردشگری در کنار حفظ ارزش تاریخی بنا

نگاهی به معماری و بخش‌های مختلف بنا

ورودی آجری کاروانسرای تاریخی ایران با طاق سنتی، در چوبی و تزئینات رنگارنگ دست‌بافت
عکس از گوگل‌مپ، عکاس: حنانه عباس‌نژاد

معماری کاروانسرای لات در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، اما هر بخش آن با توجه به نیاز مسافران و شرایط آب‌وهوایی گیلان طراحی شده است. این بنا با پلان مربع ‌شکل از مصالحی مانند آجر، سنگ، آهک و ملات ساروج ساخته شده است.

ساروج، یکی از ملات‌های سنتی و مقاوم ایرانی است که به دلیل خاصیت ضد رطوبت، انتخابی مناسب برای منطقه‌ای پرباران مانند گیلان بوده است.

برخلاف بسیاری از کاروانسراهای مناطق مرکزی ایران که برای مقابله با گرما و خشکی ساخته شده‌اند، در طراحی این بنا توجه ویژه‌ای به رطوبت، بارندگی و گردش هوا شده است.

همین ویژگی‌ها باعث شده کاروانسرای شاه عباسی رشت علاوه بر ارزش تاریخی، از نظر معماری نیز نمونه‌ای جالب از سازگاری بناهای صفوی با اقلیم شمال کشور باشد.

حیاط مرکزی و حجره‌ها

حیاط رستوران کاروانسرای شاه عباسی رشت با حوض آبی در وسط
عکس از گوگل‌مپ

قلب تپنده کاروانسرا، حیاط مرکزی آن است؛ فضایی مربع ‌شکل که حجره‌ها و ایوان‌ها در چهار طرف آن قرار گرفته‌اند. در میانه حیاط، حوضی قرار دارد که در کنار فضای سبز و گلدان‌های اطراف، حال ‌و هوایی آرام و دلنشین به مجموعه می‌بخشد.

در هر ضلع بنا ۷ صفه (ایوان) و اتاق ساخته شده است. این صفه‌ها علاوه بر ایجاد سایه و محافظت در برابر باران، محلی برای استراحت و رفت‌وآمد مسافران بوده‌اند. در گذشته کاروان‌ها در همین حجره‌ها اتراق می‌کردند که امروزه برخی از آن‌ها به فضای پذیرایی و خدمات گردشگری تبدیل شده‌اند.

یکی از جذاب‌ترین تفاوت‌های این بنا با کاروانسراهای کویری، ارتباط آن با طبیعت اطراف است. از داخل حیاط می‌توان چشم‌انداز جنگل‌ و ارتفاعات سرسبز منطقه را تماشا کرد؛ منظره‌ای که کمتر در سایر کاروانسراهای تاریخی ایران دیده می‌شود و به بازدید از این بنای قدیمی حس و حال متفاوتی می‌بخشد.

کاروانسرای شاه عباسی امروز؛ رستوران سنتی و اقامتگاه

نمای حیاط مرکزی کاروانسرای تاریخی با معماری آجری، حوض آب، باغچه و حجره‌های سنتی ایرانی
عکس از گوگل‌مپ، عکاس: علیرضا احمدی

کاروانسرای لات پس از مرمت و بازسازی در سال ۱۳۹۴ به بخش خصوصی واگذار شد و کاربری آن به یک رستوران سنتی و مجموعه گردشگری تغییر کرد.

امروزه این بنای تاریخی فقط یک اثر دیدنی نیست، بلکه جایی است که می‌توانید در فضای آن غذا بخورید، استراحت کنید و حال‌ و هوای سفرهای قدیم را تجربه کنید.

رستوران کاروانسرای لات

سینی غذای سنتی ایرانی شامل کباب، برنج زعفرانی و گوجه کبابی در حیاط کاروانسرای تاریخی شاه عباسی رشت
عکس از گوگل‌مپ، عکاس: پویا طاهرخانی

رستوران کاروانسرای شاه عباسی گیلان یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این مجموعه است؛ جایی که غذا خوردن در یک بنای تاریخی را با منظره جنگل و کوه‌های اطراف ترکیب می‌کند.

در فضای حیاط، میزها زیر چتر یا سایه‌بان قرار گرفته‌اند تا در هر شرایط آب‌وهوایی قابل استفاده باشند. در بخش‌های داخلی هم حجره‌هایی با طراحی سنتی برای مهمانان آماده شده است.

منوی رستوران کاروانسرای شاه عباسی رشت

دسته‌بندی غذا

نام غذا

توضیحات

غذاهای محلی

میرزا قاسمی

غذای اصیل گیلانی با بادمجان دودی و تخم‌مرغ

غذاهای محلی

باقلاقاتق

خوراک محبوب شمالی با باقلا و شوید

غذاهای محلی

کباب ترش

کباب مزه‌دار شده با رب انار و گردو

غذاهای ایرانی

پلا کباب شاه عباسی

کته زعفرانی همراه با کباب گوشت و دورچین مخصوص گیلان

غذاهای ایرانی

زرشک پلو با مرغ

کته زعفرانی همراه با مرغ

غذاهای ایرانی

سینی شاهی

پنج سیخ کباب (لقمه، جوجه، نگینی، سلطانی، برگ) با دورچین و گوجه کبابی

غذاهای دریایی

ماهی قزل ‌آلا

سرو به سبک شمالی و کبابی یا سرخ ‌شده

نوشیدنی سنتی

چای ذغالی

سرو در استکان کمر باریک با فضای نوستالژیک

در پایان غذا، چای سنتی در استکان‌های کمرباریک قدیمی یکی از بخش‌های محبوب تجربه حضور در رستوران کاروانسرای شاه عباسی رشت است؛ تجربه‌ای ساده اما به‌یادماندنی.

حتی اگر قصد غذا خوردن نداشته باشید، بازدید از این مجموعه به‌عنوان یکی از کاروانسراهای گیلان و از جذاب‌ترین جاهای دیدنی سراوان رشت ارزشش را دارد.

امکانات رفاهی مجموعه

امکانات رفاهی مجموعه کاروانسرای لات عبارتند از:

  • پارکینگ خاکی با ظرفیت بالا در کنار کاروانسرا
  • سرویس بهداشتی
  • فضای باز
  • امکان رزرو برای مراسم
  • سرو وعده غذایی ناهار و شام
  • استعمال دخانیات مجاز است.
  • محدوده قیمتی متوسط به بالا

اطلاعات بازدید از کاروانسرای لات رشت

اگر قصد بازدید از کاروانسرای شاه عباسی رشت را دارید، دانستن اطلاعات بازدید کمک می‌کند برنامه‌ریزی بهتری برای سفر داشته باشید:

جدول اطلاعات بازدید کاروانسرای لات رشت

مورد

توضیحات

ساعات کاری

۱۰ صبح تا ۱۰ شب

روزهای فعالیت

همه‌روزه

هزینه ورودی

رستوران ورودی ندارد؛

اما بازدید بدون استفاده از خدمات رستوران طبق اعلام میراث فرهنگی، هزینه دارد.

شماره تماس

۰۱۳۳۴۵۰۲۰۱۹

صفحه اجتماعی

@carvanserai.shahabasi.lat

جاهای دیدنی اطراف کاروانسرای شاه عباسی

در اطراف کاروانسرای شاه عباسی رشت چند جاذبه مهم طبیعی و تاریخی وجود دارد که همگی در مسیر رشت–قزوین یا نزدیکی آن قرار گرفته‌اند و به‌راحتی قابل دسترسند:

  • بقعه امامزاده هاشم (حدود ۴ کیلومتر از کاروانسرا): یکی از نزدیک‌ترین نقاط زیارتی به کاروانسرا در مسیر جاده قزوین–رشت که در روستای قدیمی امامزاده هاشم با نام قدیمی «عسکر سرا کمدم» واقع شده و تمام مسافران رشت به قزوین از این روستا رد می‌شوند. (امام‌زاده هاشم گیلان روی نقشه)
  • پارک جنگلی سراوان و دریاچه سراوان (حدود ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر): جنگل سراوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی شمال در جنوب‌شرقی رشت و در مسیر جاده رشت–قزوین در فاصله نیم ساعت از رشت قرار دارد. دریاچه سراوان، مردابی با پوشش گیاهی کاملا سبز است. (لوکیشن پارک جنگلی سراوان و دریاچه روی گوگل مپ)
  • موزه میراث روستایی گیلان: منحصربفردترین اکو موزه ایران و آسیای مرکزی در محدوده پارک جنگلی سراوان با فاصله بسیار کم از کاروانسرای لات است که خانه‌های سنتی روستایی، صنایع دستی و آثار زندگی روستایی گیلان را نمایش می‌دهد. (لوکیشن موزه میراث روستایی گیلان)
  • سد بیجار رشت: سدی با ویو جنگلی حدود ۲۰ کیلومتری رشت در جاده رشت به رودبار در نزدیکی مسیر امامزاده هاشم که علاوه بر تامین آب کشاورزی منطقه، می‌توانید ماهیگیری، قایق‌سواری و عکاسی کنید. (سد بیجار روی گوگل‌مپ)
  • سد تاریک رشت: سد بتنی خاکی بین امامزاده هاشم و رستم‌آباد در مسیر جاده قزوین–رشت و کمی بعد از محدوده امامزاده هاشم به سمت رودبار برای تامین آب شالیزارهای دشت فومنات گیلان با چشم انداز پارک جنگلی کندلات. (سد تاریک روی نقشه گوگل)

رشت و اطراف آن پر است از جاهای دیدنی که بازدید از تمام آن‌ها نیازمند اقامت چند روزه در رشت است. پس همین حالا سراغ رزرو بهترین ویلا و سوئیت در رشت بروید.

سخن پایانی

توقف در کاروانسرای شاه عباسی رشت می‌تواند یکی از متفاوت‌ترین لحظه‌های سفر شما در مسیر رشت–قزوین باشد؛ جایی که تاریخ، معماری صفوی و یک رستوران سنتی در دل طبیعت گیلان کنار هم قرار گرفته‌اند.

این مجموعه یکی از جاهای دیدنی رشت است که نه تنها ارزش دیدن دارد، که انتخاب جذابی برای یک استراحت کوتاه یا تجربه غذاهای محلی گیلان هم هست. اگر شما هم از این مسیر عبور کرده‌اید، تجربه‌تان از بازدید از کاروانسرای لات یا غذا خوردن در رستوران آن را در کامنت‌ها بنویسید.