یکی از دیدنیترین بناهای تاریخی گیلان قلعه رودخان است که در نزدیکی فومن قرار دارد. عمر این قلعه دیدنی به راحتی از هزار سال میگذرد و جالب اینجاست که در طول دورههای تاریخی مختلف هیچ دشمنی نتوانسته آن را فتح کند. قلعه رودخان دژ مستحکم و نفوذناپذیری است که آن را به نام قلعه هزار پله هم میشناسند. برای رسیدن به قلعه رودخان یک مسیر کوهستانی و زیبا در پیش دارید که پیادهروی نسبتا طولانی هم روی پلکان دارد. پس با ما همراه باشید تا در این مقاله از تاریخچه شنیدنی این قلعه به شما بگوییم و برای دسترسی بیدردسر به آن راهنماییتان کنیم.
قلعه رودخان کجاست؟ (مسیر دسترسی)
اگر روی نقشه به دنبال آدرس قلعه رودخان بگردید، آن را در استان گیلان، در نزدیکیهای شهر فومن پیدا خواهید کرد. این قلعه بر ارتفاعات فومن، در محدوده روستای زیبای رودخان بنا شده است.
مسیر دسترسی از تهران و رشت
برای رسیدن به قلعه رودخان باید بر اساس مبدا حرکت خود، بهترین مسیر را انتخاب کنید. اگر از تهران میخواهید به قلعه هزار پله گیلان بروید، باید از سمت غرب تهران از پایتخت خارج شوید و از جاده کرج-قزوین به سمت استان گیلان حرکت کنید.
در استان گیلان از سمت رودبار به رشت بروید و از سمت غرب این شهر وارد جاده رشت-فومن شوید. وقتی به فومن رسیدید، فاصله فومن تا قلعه رودخان کمتر از ۱ ساعت خواهد بود. از فومن ۲۵ کیلومتر مسیر جنگلی زیبا پیش روی شما قرار دارد که از روستاهای کردمحله، گشت رودخان، سیاهکش، گوراب پس، ملسکام و سعیدآباد عبور میکند. پس از آن وارد محوطه تفریحی قلعهرودخان در جنوب فومن میشوید. برای راحتی بیشتر شما، فاصله تقریبی قلعه رودخان از چند مبدا مختلف را در جدول زیر مشخص کردهایم.
مبدا | فاصله تا قلعه رودخان | زمان تقریبی رانندگی |
|---|---|---|
تهران | ۳۵۰ کیلومتر | ۶ ساعت |
رشت | ۵۰ کیلومتر | ۱ ساعت و نیم |
فومن | ۲۵ کیلومتر | ۴۵ دقیقه |
ماسوله | ۴۵ کیلومتر | ۱ ساعت و ربع |
تاریخچه قلعه رودخان؛ دژی که هرگز فتح نشد!
تا حدود دو قرن پیش کسی از وجود قلعهرودخان در ارتفاعات گیلان خبر نداشت و این دژ مستحکم در میان انبوهی از درختان تنومند هزاران ساله در دل جنگلهای هیرکانی پنهان بود.
تا این که در سال ۱۸۳۰ میلادی، یک ایرانشناس لهستانی به نام «خوچکو یا خودزکو» در حین کاوشهای خود در طبیعت گیلان، آن را یافت و پس از آن، کاوشهای باستانشناسی و تحقیقات تاریخی مختلفی در این قلعه انجام شد.
قلعه رودخان در ابتدا یک دژ نظامی بوده که کارشناسان ساخت آن را با حمله اعراب به ایران همزمان میدانند. این قلعه که در قدیم به نامهای قلعه هزار پله، دژ سگسار و دژ حسامی هم شناخته میشد، در دورههای تاریخی مختلف تجدید بنا شده و بارها توانسته جلوی دشمنان مقاومت کند.
قلعه رودخان یکی از بزرگترین و شکستناپذیرترین دژهای تاریخ ایران باستان است که هیچ دشمنی هیچگاه نتوانسته آن را فتح کند! با اینکه در عصر حاضر تنها ۱۰ درصد از این قلعه باشکوه و عظیم مرمت شده، اما همچنان یکی از زیباترین جاهای دیدنی استان گیلان است که نباید آن را از دست بدهید.
از دوره ساسانیان تا مرمت در دوره سلجوقیان
- دوره ساسانیان: ساخت بنای اولیه قلعه به عنوان یک دژ دفاعی استراتژیک و مستحکم در ارتفاعات جنوبی گیلان. بنای اولیه این قلعه به احتمال بسیار زیاد همزمان با حمله اعراب به ایران انجام شده.
- دوره سلجوقیان: تجدید بنای قلعه و استفاده از آن به عنوان یکی از پایگاههای مبارزاتی دولت اسماعیلیان الموت.
- دوره صفویه: بازسازی قلعه توسط سلطان حسامالدین، فرمانروای منطقهای که از اطاعت صفویان سرپیچی کرد. او در این قلعه سپاه صفویان را به دردسر انداخت و شکست سختی را هم به سپاه انگلیسیها تحمیل کرد.
ازآنجاکه این اثر تاریخی نقش مهمی در شناخت تاریخ و فرهنگ گیلان داشت و اشیای تاریخی ارزشمندی در آن کشف شد، نام قلعهرودخان در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و پس از آن، تلاش برای احیای اثر و معرفی آن به علاقهمندان بیشتر شد.
معماری قلعه رودخان؛ چرا به آن قلعه هزار پله میگویند؟
قلعه رودخان یک دژ سنگی به مساحت ۲.۶ هکتار است که بالای کوه ساخته شده. دیواری که دور تا دور این دژ کشیده شده چیزی حدود ۱۵۰۰ متر طول دارد و ۶۵ برج و بارو در جایجای آن به چشم میخورد. ارتفاع قلعه رودخان از سطح دریا، در پایینترین نقطه ۶۶۵ متر است و در بالاترین نقطه به ۷۱۵ متر میرسد.
قلعه هزار پله از آنجایی که بر بالای کوه بنا شده موقعیت استراتژیک منحصربهفردی دارد. برای همین افراد در گذشته باید ۹۳۵ پله را پشت سر میگذاشتند تا به دروازه ورودی آن برسند. دلیل اینکه به آن قلعه هزار پله میگفتند هم همین تعداد زیاد پلکان آن بوده. تعداد پله های قلعه رودخان حالا ۱۶۲۰ تاست تا گردشگران و بازدیدکنندگان با دردسر کمتری بتوانند به آن صعود کنند.
نوع معماری و مصالح بهکاررفته در آن نشان میدهد که هدف سازندگان از ابتدا، استفاده از موقعیت نظامی و امنیتی دژ بوده است. طول برج و باروهای قلعهرودخان حدود ۱۵۰۰ متر و ارتفاع آنها ۱۵ متر است و همین موضوع، دسترسی به قلعه از راهی غیر از دروازه را عملاً غیرممکن میکرد.
مصالح بهکاررفته در ساخت قلعه سنگ، چوب و آجر هستند که برای مستحکمتر شدن آنها، از ساروج و آهک هم استفاده شده است. مجموع این عوامل باعث شد تا قلعهرودخان به دژی مستحکم تبدیل شود و برای صدها سال، جانپناه حاکمان و محل فرمانروایی آنها باشد.
بخشهای اصلی قلعه (ارگ و قورخانه)
قلعه رودخان دو بخش اصلی دارد؛ یکی ارگ و دیگری قورخانه. ارگ که محل زندگی شاه یا حاکم بوده در بخش غربی این قلعه، در دو طبقه ساخته شده. بخش غربی با ۱۲ ورودی، چشمه، حوض، سردخانه، آبانبار و شاهنشین و چند واحد مسکونی ارگ را تشکیل میدهند. قورخانه در بخش شرقی قلعه رودخان قرار دارد که ۱۲ ورودی، زندان، در اضطراری، آبریزگاه و حمام را شامل میشود.
جزئيات بخشهای مختلف قلعهرودخان
قرارگرفتن بین دو قله کوه باعث شده تا قلعهرودخان به سه بخش شرقی، غربی و میانی تقسیم شود. بخش شرقی این مجموعه ارتفاع کمتری دارد و به نظر میرسد بناهای نظامی از جمله دروازه ورودی، در اضطراری، قورخانه، زندان و دو برج بزرگ در کنار تعدادی بنای مسکونی در آن قرار داشت.
قسمت غربی این قلعه با ارتفاع بیشتر و شیب تندتر، محل قرارگرفتن شاهنشین، ارگ، سردخانه، آبانبار، آبریزگاه و چند بنای مسکونی بود. شاهنشین مهمترین ساختمان این قلعه است که سه بخش دارد و تماشای قلعه از تراس زیبای آن امکانپذیر است.
بخش میانی هم که ارتفاع آن از بخش شرقی و غربی کمتر است، محل قرارگرفتن دروازه اصلی قلعه بود. دورتادور قلعه بیش از شصت برج مستحکم برای نگهبانی وجود دارد که در بالای آن اتاقکهای هشتضلعی با سقف گنبدیشکل یا چوبی دیده میشود.
تدابیر بهکاررفته برای ساخت این بنا آنقدر دقیق است که حتی در برخی از برجهای نگهبانی دودکش و اجاق تعبیه شده بود تا سربازان در حین نگهبانی در سرمای زمستان، بتوانند خود را گرم کنند.
نکته جالب دیگر، وجود روزنههایی شیبدار در دیواره برجها و باروهاست که به نظر میرسد از آنها برای تیراندازی به مهاجمان و ریختن مواد مذاب روی آنها در اطراف قلعه استفاده میشد.
اگر بادقت به گشتوگذار در بنای قلعهرودخان بپردازید، در بخش جنوبی آن که متصل به کوه است، غاری را میبینید که احتمالاً در زمانهای دور محل مخفیشدن نگهبانها در مواقع اضطراری و برای اطلاعدادن به سایرین در صورت حمله به قلعه بوده است.
پلههای قلعهرودخان
در بخش قبلی به اختلاف ارتفاع بین دو بخش اصلی قلعهرودخان اشاره کردیم. طبیعتاً سازندگان این بنا برای برقراری ارتباط بین این دو قسمت، نیاز به تعبیه تعدادی پله برای دسترسی آسان ساکنان به هر دو بخش داشتند. در همین راستا تعداد ۹۳۵ پله در این دژ باستانی ایجاد شد که به همین دلیل، آن را به نام قلعه هزار پله هم میشناسند.
این پلهها پس از کشف قلعهرودخان و در طول کاوشهای باستانشناسی از زیر خاک و گل بیرون آورده شدند و امروز شما میتوانید به راحتی از آنها عبور کنید. اما ماجرای پلههای قلعهرودخان به اینجا محدود نمیشود!
پیشتر گفتیم که شما بعد از ورود به محوطه تفریحی قلعهرودخان، باید حدود ۴۰۰ متر در دل کوه بهطرف بالا بروید تا به دروازه اصلی این دژ عظیم برسید. برای این که دسترسی به این قلعه برای گردشگران آسانتر شود، حدود ۱۶۰۰ پله در دامنه کوه و در میان درختان ایجاد شده تا گردشگران بتوانند به راحتی از آنها عبور کرده و به بازدید از قلعه بپردازند.
بهترین زمان سفر به قلعه رودخان چه فصلی است؟
اگر قصد دارید در تعطیلات به قلعه رودخان بروید، حواستان باشد که شلوغی بیش از حد میتواند فرایند بالا رفتن از پلهها را سختتر کند و زمان بیشتری هم از شما بگیرد. به طور کلی صبحهای زود وسط هفته بهترین زمان برای رفتن به قلعه رودخان هستند. اما بهترین زمان سفر به قلعه رودخان از لحاظ ویژگیهای فصلهای مختلف به اولویتهای شما بستگی دارد.
- بهار: بهار یکی از بهترین زمانها برای سفر به قلعه رودخان است. در این فصل مسیر جاده قلعه رودخان و همچنین درختان اطراف پلکان آن در سبزترین حالت خود قرار دارند. همچنین دمای هوای قلعه رودخان در بهار بسیار خنک است و بالا رفتن از پلهها را سادهتر میکند.
- تابستان: در فصل تابستان رودخانه کنار قلعه رودخان هوا را تا حدی مطلوب میکند و نسبت به شهرهایی مثل رشت و فومن به مراتب خنکتر است. اما همچنان بالا رفتن از پلههای قلعه در شرجی شدید گیلان در این فصل کار سادهای نخواهد بود.
- پاییز: جنگلهای قلعه هزار پله در پاییز مسیر رسیدن به آن را فوقالعاده دیدنی میکنند. اگر به بارانهای شدید پاییز گیلان برنخورید، هوای ابری و درختان رنگارنگ در این فصل زیباترین فضا را برای رسیدن به این قلعه خلق میکنند.
- زمستان: زمستان قطعا خلوتترین زمان بازدید از قلعه رودخان است. اما بهخاطر خطر لغزندگی پلکان قلعه و سرمای هوا، سفر به قلعه رودخان در این فصل توصیه نمیشود.
وسایل ضروری برای پیادهروی و صعود به قلعه
بالا رفتن از ۱۶۰۰ پلهای که برای صعود به قلعه رودخان پیش روی شما قرار دارد کار عجیب و غریبی نیست. اما برای اینکه در مسیر رفت و برگشت به مشکل نخورید، بهتر است وسایل ضروری زیر را همراه خود داشته باشید:
- کفش ترکینگ یا پوتین مناسب و سبک
- عصای کوهنوردی
- آب معدنی یا شربت
- میانوعده یا تنقلات
- لباس بادگیر سبک
- پول نقد و کارت بانکی
امکانات رفاهی و بازارچه پایین قلعه
در جاده قلعه رودخان، هرچه به مقصد نزدیکتر میشوید، تراکم غرقههای محلی که خوراکیها و سوغاتیهای رنگارنگ دارند بیشتر میشود. از جایی که ماشین را پارک میکنید، تا پلکان قلعه هم بازارچه محلی در دو طرف شما برقرار خواهد بود.
امکانات قلعه رودخان در پایین پلکان شامل رستوران، سرویس بهداشتی، صنایع دستی، عکاسی با لباس محلی و... میشود. در طول مسیر تا بالای قلعه هم در محلهای استراحت غرفههای کلوچه فومن، نان کشتا، آب و شربت حضور دارند که آماده خدمترسانی به گردشگران هستند.
جاهای دیدنی نزدیک به قلعه رودخان
گیلان در نزدیکی قلعه رودخان و فومن جاهای دیدنی فراوانی دارد. برای برنامهریزی کاملتر سفر خود به این قلعه میتوانید با برخی از دیدنیهای نزدیک قلعه رودخان آشنا شوید.
ماسوله
ماسوله یکی از دیدنیترین شهرهای پلکانی ایران است که تا قلعه رودخان فقط ۴۵ کیلومتر فاصله دارد. خانههای ماسوله در دل کوه بنا شدهاند و از هر سمت منظره فوقالعاده زیبایی دارند. شما در ماسوله میتوانید بر بام خانههای این شهر قدم بزنید و از فضای سنتی بازار آن نیز لذت ببرید.
آبشار دودوزن
آبشار دودوزن با ارتفاعی حدود ۵۰ متر یکی از تماشاییترین آبشارهای گیلان است که در ۳۰ کیلومتری قلعه رودخان قرار دارد. این آبشار در نزدیکی شهر شفت، متعلق به منطقه کوهستانی سیاهمزگی است. آبشار دودوزن یکی از خنکترین جاهای دیدنی استان گیلان در فصل تابستان به حساب میآید.
پارک جنگلی سراوان
فاصله پارک جنگلی سراوان تا قلعه رودخان چیزی حدود ۵۵ کیلومتر است. این پارک جنگلی که به شهر رشت بسیار نزدیک است، یکی از کاملترین مجموعههای طبیعتگردی و تفریحی استان گیلان است. پارک سراوان با امکانات مختلفی که دارد (آلاچیق، رستوران، پینتبال، قایقسواری و...) یک انتخاب ایدئال برای گردشگران خواهد بود.
بهترین روش برای اجاره اقامتگاه در فومن
از آنجا که گیلان یک مقصد محبوب گردشگری است و همیشه میزبان مسافرانی از نقاط مختلف ایران و جهان است، اقامتگاههای متنوعی در آن وجود دارد؛ با اینحال برای پیدا کردن بهترین اقامتگاهها در شهرهای این استان از جمله فومن، بهتر است به سراغ پلتفرمهای آنلاین بروید و رزرو آنلاین ویلا و سوئیت در فومن را از قبل سفر انجام دهید.
قلعه رودخان؛ دژ تاریخی گیلان که نباید از دستش بدهید
قلعه رودخان به عنوان یکی از دیدنیترین جاذبههای گردشی گیلان، در فاصله ۵۰ کیلومتری شهر رشت قرار دارد. مسیر رسیدن به قلعه و پلکان هزارتایی آن فوقالعاده زیباست، اما اگر بدون آمادگی به سراغ این دژ تاریخی بروید، ممکن است دچار دردسر شوید. در این مقاله هر آنچه که باید برای مسیریابی و برنامهریزی سفر به قلعه رودخان بدانید را با شما در میان گذاشتیم.
دیدگاهها
به گفتگو بپیوندید
اولین کسی باشید که نظر خود را ثبت میکند!