رشت شهر باران و غذاهای محلی خوشمزه است، اما اگر فقط به این دلیل از آن دیدن کنید، نیمی از شهر را از دست میدهید. در این مقاله، سراغ مکان های تاریخی رشت میرویم؛ داستان میدان شهرداری معروف این شهر را تعریف میکنیم؛ سری به خانه میرزا کوچک خان جنگلی میزنیم؛ تاریخ پشت عمارت کلاه فرنگی را یاد میگیریم و در دل موزه میراث روستایی گیلان گم میشویم.
میدان شهرداری رشت؛ قلب تپنده و نماد مدرنیته گیلان
میدان شهرداری رشت با معماری مدرن و چشمنواز خود، یکی از نمادهای اصلی این شهر محسوب میشود. این میدان که معماری آن الهام گرفته از شهر سنپترزبورگ است، در قلب پیادهراه فرهنگی رشت قرار دارد. (آدرس میدان شهرداری رشت روی نقشه گوگل)
مجموعه برج ساعت و کاخ شهرداری
کاخ شهرداری رشت شاخصترین بخش میدان شهرداری است که با عمارت سفیدرنگ و برج ساعت خود میدرخشد. ساخت این مجموعه تاریخی که یادگار معماری دوره پهلوی اول است، از سال ۱۳۰۲ شروع شد و در ۱۳۰۵ به پایان رسید. طراحی این بنا را نیز آرتم سرداراف، معمار ارمنی، با الهام از معماری نئوکلاسیک اروپا انجام داد.
برج ساعت که ابتدا برای دیدهبانی و اعلام آتشسوزی ساخته شده بود، امروزه یکی از معروفترین نمادهای رشت به شمار میرود. جالب است بدانید که این مجموعه در زلزله ۱۳۶۹ آسیب دید و پس از آن مرمت و بازسازی شد.
موزه پست و هتل ایران سابق
موزه پست رشت در ساختمان تاریخی اداره پست، در ضلع شرقی میدان شهرداری قرار دارد. این ساختمان در دوره پهلوی اول ساخته شده و در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. میتوانید از تمبرهای دوره قاجار و پهلوی، پاکت نامههای قدیمی و اشیای مرتبط با پست در این موزه دیدن کنید.
در شمال غربی میدان شهرداری نیز هتل تاریخی ایران قرار دارد که بین سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۴، با الهام از معماری نئوکلاسیک روسی ساخته شد. این هتل که روزگاری محل اقامت مسافران اروپایی بود، پس از انقلاب کاربری خود را از دست داد. با این حال، هنوز وجهه تاریخی خود را حفظ کرده است و از جاهای دیدنی رشت به شمار میرود.
خانههای تاریخی رشت؛ راویان سبک زندگی گیلکها
خانههای تاریخی رشت مثل پنجرههایی به گذشته هستند که سبک زندگی نسلهای پیشین را روایت میکنند.
آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی (سردار جنگل)
آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی یکی از مکان های تاریخی رشت است که در محله سلیمان داراب و در میان قبرستان تاریخی این منطقه قرار دارد. میرزا کوچک خان رهبر مشهور نهضت جنگل است که آرامگاه او در دوره پس از انقلاب اسلامی، مخصوصا در دهه ۱۳۶۰ بازسازی شد.
بنای آرامگاه فعلی با فرم هشتضلعی، ستونهای چوبی و الهام از معماری بومی گیلان ساخته شده است. با این حال، بیشتر از آنکه یک اثر معماری باشکوه باشد، نمادی برای گرامیداشت جایگاه تاریخی میرزا کوچک خان به شمار میرود.
- دوران تاریخی: دوره پهلوی (البته طرح کنونی پس از انقلاب اسلامی اجرا شده است).
- آدرس دقیق: محله سلیمان داراب (آدرس آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی روی نقشه گوگل)
- ویژگی شاخص معماری: الهام گرفته از معماری بومی گیلان
خانه میرزا کوچک خان جنگلی
خانه میرزا کوچک خان جنگلی در محله قدیمی استادسرای رشت قرار دارد و یکی از جاذبههای تاریخی شهر محسوب میشود. بنابر روایتهای محلی و اسناد موجود، قدمت این خانه به دوران قاجار برمیگردد. با این حال، در سالهای بعد به دلیل ارزش تاریخی و ارتباط آن با زندگی میرزا، مورد مرمت قرار گرفته است.
- دوران تاریخی: دوره قاجار
- آدرس دقیق: میدان معلم، خیابان استاد سرا (آدرس خانه میرزا کوچک خان جنگلی روی نقشه گوگل)
- ویژگی شاخص معماری: اتاقهای تو در تو و سبک سنتی خانههای گیلانی
خانه ابریشمی رشت؛ شاهکار دوران قاجار
خانه ابریشمی یکی از بناهای تاریخی رشت است که در محله صیقلان رشت قرار دارد. ریشه خانه ابریشمی به دوره قاجار برمیگردد و به دلیل تزئینات داخلی و معماری منحصربهفردش شناخته میشود. این خانه دارای فضاهای شاخصی مانند تالار آینه و چینیخانه است که گچبری و آینهکاری آنها جلوههایی از هنر تزئینی قاجار را نشان میدهد.
- دوران تاریخی: دوره قاجار
- آدرس دقیق: محله صیقلان (بسیج)، خیابان مطهری (آدرس خانه ابریشمی روی نشان)
- ویژگی شاخص معماری: تزئینات اشرافی مثل آینهکاری و تالار چینی
خانه قدیری رشت
خانه قدیری یکی از مکان های تاریخی رشت است که در ضلع شرقی سبزه میدان رشت و انتهای کوچه اختیاری قرار دارد. این خانه که یادگاری از اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی است، به دستور محمدولی خان تنکابنی (سپهدار اعظم) ساخته شد.
خانه قدیری رشت در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و امروز به عنوان اداره میراث فرهنگی استان گیلان استفاده میشود. معماری این خانه نیز ترکیبی از معماری بومی گیلان و تاثیرات دوره قاجار است.
- دوران تاریخی: اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی
- آدرس دقیق: سبزه میدان، انتهای کوچه بنبست احتساب (آدرس خانه قدیری روی نقشه گوگل)
- ویژگی شاخص معماری: اسکلت چوبی با سقف سفالپوش
بناهای حکومتی و تفریحی تاریخی در رشت
رشت چندین بنای حکومتی و تفریحی تاریخی دارد که بازدید از آنها میتواند لذتبخش باشد. همچنین، شما را با تاریخ غنی این شهر آشنا میکند.
عمارت کلاه فرنگی رشت (باغ محتشم)
عمارت کلاه فرنگی در میان باغ محتشم که امروز به پارک شهر رشت معروف است، قرار دارد. این عمارت با معماری هشتضلعی و ایوانهای چوبیاش یادگار دوره قاجار و روزگار ناصرالدینشاه محسوب میشود.
مالک اولیه باغ، اکبرخان بیگلربیگی از مالکان و حکمرانان محلی گیلان در اواخر دوره قاجار بود. این مجموعه در دوره پهلوی به مالکیت عمومی درآمد و به تدریج به فضای پارک شهری تبدیل شد. عمارت کلاه فرنگی در میان باغ نیز دارای معماری هشتضلعی بوده و در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است.
- دوران تاریخی: دوره قاجار
- آدرس دقیق: خیابان حافظ، کنار رودخانه گوهر رود (آدرس عمارت کلاه فرنگی روی نقشه گوگل)
- ویژگی شاخص معماری: معماری هشتضلعی
دبیرستان شاهپور (شهید بهشتی رشت)
دبیرستان شهید بهشتی رشت (شاهپور سابق)، از قدیمیترین مراکز آموزش متوسطه و نماد آموزش نوین در استان گیلان به شمار میرود. این مدرسه که هسته اولیه آن به سال ۱۲۹۸ برمیگردد، در دوره پهلوی گسترش یافت و با معماری الهام گرفته از آلمان ساخته شد. بنای دبیرستان به دلیل ارزش تاریخی و معماری، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
- دوران تاریخی: دوره قاجار و پهلوی اول
- آدرس دقیق: میدان فرهنگ، ابتدای خیابان آزادگان (آدرس دبیرستان شاپور روی نقشه گوگل)
- ویژگی شاخص معماری: الهام گرفته از آلمان
کاروانسراها و جاذبههای تاریخی حومه رشت
جاذبههای تاریخی رشت فقط به داخل شهر محدود نمیشوند. در واقع، جاهایی مثل کاروانسرای لات و موزه میراث روستایی گیلان در حومه رشت هستند که جلوههایی از تاریخ گیلان را به نمایش میگذارند.
کاروانسرای شاهعباسی لات (کاروانسرای لات)
کاروانسرای شاهعباسی لات در حدود ۳۰ تا ۳۵ کیلومتری جنوب رشت، نزدیک روستای سراوان و در مسیر رشت به قزوین قرار دارد. این کاروانسرا که از یادگارهای دوره صفویه است، در سال ۱۲۴۶ هجری قمری به دستور منوچهرخان معتمدالدوله مرمت شد.
در جریان جنگ جهانی اول، نیروهای روس از کاروانسرای لات به عنوان پادگاه نظامی استفاده میکردند که موجب آسیبدیدگی بنا شد. با این حال، در دهه ۱۳۹۰ برای مرمت و احیا به بخش خصوصی واگذار شد و امروزه کاربری گردشگری دارد. (آدرس کاروانسرای شاه عباسی لات روی نقشه گوگل)
موزه میراث روستایی گیلان
موزه میراث روستایی گیلان یکی از جاهای دیدنی تاریخی رشت است که در دل پارک جنگلی سراوان قرار دارد. طرح ایجاد این اکوموزه در سال ۱۳۸۱ با ایده دکتر محمود طالقانی آغاز و در سال ۱۳۸۵ سرانجام افتتاح شد. (وبسایت موزه میراث روستایی گیلان)
در این موزه خانههای واقعی از مناطق مختلف گیلان با مصالح اصلی و به همان شیوه سنتی به محل موزه منتقل و بازسازی شدهاند. برخی از این بناها بیش از ۱۵۰ سال قدمت دارند و طیفی از خانههای ساده روستایی تا خانههای بزرگ مالکان محلی را در برمیگیرند. پس اگرچه موزه میراث روستایی گیلان یک سایت باستانی نیست، اما تاریخ زنده معماری و فرهنگ گیلان را بازسازی میکند. (آدرس موزه میراث روستایی گیلان روی نقشه گوگل)
مکانهای تاریخی رشت در یک نگاه
نام مکان تاریخی | دوره تاریخی | آدرس / موقعیت در رشت | ویژگی منحصربهفرد |
|---|---|---|---|
میدان شهرداری | پهلوی اول | مرکز شهر رشت، میدان شهرداری | معماری نئوکلاسیک اروپایی و برج ساعت |
خانه میرزا کوچک خان | قاجاریه | محله استادسرا، خیابان سهیل دبیری | موزه اسناد نهضت جنگل و معماری چوبی |
عمارت کلاه فرنگی | قاجاریه | ضلع جنوبی باغ محتشم (پارک شهر) | بنای ۴ طبقه با ظاهر ۳ طبقه و سقف سفالی |
خانه ابریشمی | قاجاریه | ضلع شرقی میدان صیقلان، کوچه شاعری | زیباترین تالار آینه و گچبری در رشت |
کاروانسرای لات | صفویه | کیلومتر ۴ جاده رشت به قزوین | بنایی تمامآجری در دل طبیعت گیلان |
نکات مهمی که باید پیش از سفر به رشت و بازدید از این بناها بدانید
اگر قصد بازدید از مکان های تاریخی رشت را دارید، نکات زیر را در نظر بگیرید:
- بهترین فصل برای بازدید و عکاسی از بناهای تاریخی رشت فصلهای بهار و پاییز هستند. هوای رشت در این فصول مطبوعترین حالت را دارد و در پاییز، منظره رنگارنگ برگهای پاییزی و هوای مهآلود برای عکاسی ایدهآل است.
- خیابانهای منتهی به میدان شهرداری رشت کاملا سنگفرش و پیادهراه هستند و تردد وسایل نقلیه در آنها امکانپذیر نیست. پس برای دسترسی، باید خودروی خود را در خیابانهای اطراف پارک کنید و سپس با چند دقیقه پیادهروی به میدان برسید.
- بازار رشت در نزدیکی میدان شهرداری قرار دارد. در این بازار میتوانید سوغاتی بخرید و در رستورانها و دکههای اطراف میدان، غذاهای معروف گیلانی مثل میرزا قاسمی و باقالی قاتق را امتحان کنید.
جمعبندی
رشت، شهری است که در بین خیابانهای قدیمی و محلههایش، گنجینهای از تاریخ زنده را پنهان کرده است. در میدان شهرداری، زیر باران و کنار برج ساعت، میتوانید معماریِ سنپترزبورگ را لمس کنید. در خانههای چوبی استادسرا و صیقلان، صدای پای مشروطهخواهان را از لابهلای ایوانها بشنوید. فرقی نمیکند، زیرا مکان های تاریخی رشت هر کدام داستانی برای تعریف کردن دارند.
شما تجربه بازدید از کدامیک از این بناهای تاریخی رشت را دارید؟ در بخش نظرات برای ما بنویسید که کدام خانه تاریخی رشت بیشتر نظرتان را جلب کرد.
دیدگاهها
به گفتگو بپیوندید
اولین کسی باشید که نظر خود را ثبت میکند!