بررسی داده‌های جاباما در فاصله سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بازار اقامت، برخلاف بسیاری از بخش‌های اقتصادی، وارد مسیر رشد هیجانی نشده و به‌تدریج به فاز پایدارتری رسیده است. به عبارت دیگر، قیمت اقامت، حداقل در بستر جاباما، هم‌پای تورم حرکت نکرده و با فاصله‌ای معنادار حرکت کرده است.

در این شرایط هم افراد جدیدی در قالب میزبان با راه‌اندازی اقامتگاه یا سرمایه‌گذاری در اقامتگاه‌های ایران وارد بازار شده‌اند و هم هم‌وطنان بیشتری تجربه رزرو آنلاین انواع اقامتگاه در سراسر ایران را به دست آورده‌اند. بدون شک این دستاورد حاصل یک اقتصاد مشارکتی بر مبنای رقابت کامل در مارکت پلیس جاباماست.
در ادامه هر کدام از بخش‌های این گزارش آماری از جاباما را مرور می‌کنیم. افزایش قیمت اقامتگاه ها نسبت به اقتصاد ایران

فاصله معنادار تورم عمومی با رشد قیمت اقامتگاه‌ها

مقایسه میانگین تورم عمومی کشور با رشد قیمت اقامتگاه‌های غیرهتلی در سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که قیمت استفاده از انواع اقامتگاه‌های ایران، به‌طور مستمر کمتر از تورم عمومی افزایش یافته است. در 9 ماهه اول این سال‌ها، فاصله میان تورم عمومی و رشد قیمت اقامتگاه‌ها (تورم منتهی به هر ماه) به‌طور متوسط حدود ۱۰ واحد بوده است.

این شکاف آماری نشان می‌دهد که رشد قیمت اقامت از تورم عقب مانده است و بازار اقامتگاه‌های ایران، برخلاف روند غالب اقتصاد، از انتقال کامل فشار تورمی به مصرف‌کننده نهایی در امان مانده و به‌نوعی نقش ضربه‌گیر تورم را برای سفرهای داخلی ایفا کرده است؛ موضوعی که در تداوم تقاضا برای سفر، به‌ویژه در بین خانواده‌های طبقه متوسط، اهمیت بالایی دارد.

در ماه‌هایی که فشار اقتصادی بالاست و تقاضا شکننده‌تر است، رشد قیمت اقامتگاه‌ها کنترل‌شده‌تر بوده است. این داده‌ها نشان می‌دهد بازار اقامت ایران در سال‌های اخیر توانسته افزایش هزینه‌ها را به مصرف کننده منتقل نکند و در تلاش مستمر برای سبقت از فشار تورم باشد.

اقامتگاه غیرهتلی؛ گزینه مقرون‌به‌صرفه‌تر در سال ۱۴۰۴

داده‌های مربوط به ابتدای سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد متوسط هزینه اقامت شبانه در اقامتگاه‌های غیرهتلی به‌طور معناداری پایین‌تر از هتل‌ها باقی مانده است. در ماه‌های ابتدایی سال، اختلاف قیمت میان این دو نوع اقامت به‌طور میانگین ۳۵ تا ۴۵ درصد بوده است.

این تفاوت قیمتی، به‌ویژه در شرایط تورمی، نشان می‌دهد که اقامتگاه‌های غیرهتلی همچنان نقش مهمی در حفظ دسترس‌پذیری سفر داخلی دارند و امکان برنامه‌ریزی سفر را برای گروه‌های بیشتری از مسافران فراهم می‌کنند؛ بدون آنکه فشار هزینه‌ای معادل اقامت در هتل به آن‌ها تحمیل شود.

مقایسه قیمت‌ها در اقتصاد ایران؛ حفظ قدرت خرید برای سفرهای داخلی

مقایسه رشد قیمت اقامت با برخی اقلام منتخب اقتصادی بین سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ تصویر روشن‌تری از جایگاه این بازار ارائه می‌دهد. در حالی که قیمت کالاهایی مانند طلا، ارز، خودرو رشدهای بالاتری را تجربه کرده‌اند، افزایش قیمت اقامت شبانه – چه در هتل و چه در اقامتگاه غیرهتلی – به‌مراتب ملایم‌تر بوده است. همچنین از بین قیمت رزرو هتل و رزرو اقامتگاه، اقامتگاه غیر هتلی دست بالا را دارد و در فاصله دو سال گذشته تنها 31 درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است؛ در حالی که این آمار درباره شبمانی در هتل بیش از 2 برابر افزایش هزینه داشته است.

این مقایسه نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی، اقامت و سفر داخلی در سال‌های اخیر به یکی از کم‌شتاب‌ترین بخش‌ها از نظر رشد قیمت تبدیل شده و سهم کمتری از فشار تورمی کل اقتصاد را جذب کرده است.

رشد عرضه و سرمایه‌گذاری در بازار اقامت ایران

در سوی دیگر بازار، داده‌های مربوط به عرضه نشان می‌دهد تعداد اقامتگاه‌ها و میزبانان فعال از سال ۱۳۹۹ تا امروز بیش از دو برابر شده است. همانطور که در آخرین گزارش عملکرد سالانه جاباما مربوط به سال 1403 گفته شده است تعداد میزبانان و اقامتگاه‌های جاباما به ترتیب به 18 هزار میزبان و 30 هزار اقامتگاه رسیده است. به عبارت دقیقتر، پس از جهش قابل‌توجه سال ۱۴۰۲، روند افزایش عرضه در سال‌های بعد وارد فاز رشد پایدار و تدریجی شده است که نشانه‌ای از بلوغ نسبی بازار و کاهش رفتارهای هیجانی است.

این رشد عرضه، هم‌زمان با کنترل قیمت‌ها، بیانگر آن است که بازار اقامت غیرهتلی همچنان برای میزبانان جذاب باقی مانده و توانسته بدون فشار شدید قیمتی بر مسافر، جذابیت سرمایه‌گذاری و ورود بازیگران جدید را حفظ کند.

از سال ۱۴۰۱ به بعد، در شرایطی که تورم عمومی در سطح بالای ۴۰ درصد قرار داشته و قیمت اقامتگاه‌ها پایین‌تر از تورم حرکت کرده‌اند، عرضه اقامتگاه در جاباما طی دو سال بیش از سه برابر شده است. این هم‌زمانی نشان می‌دهد بازار اقامت، با وجود فشار اقتصادی، در سمت عرضه، فعال و پویا باقی مانده است.

رشد بدون شوک، در دسترس ماندن سفرهای داخلی

مجموع این داده‌ها یک تصویر واحد را ترسیم می‌کند: بازار اقامت غیرهتلی ایران در سه سال گذشته که نرخ تورم عمومی در ایران به اوج خود رسیده، مسیری متفاوت از بسیاری از بازارهای اقتصادی طی کرده است؛ کنترل نسبی قیمت، رشد مستمر عرضه و حفظ دسترسی به سفر داخلی سه ویژگی هم‌زمان این بازار بوده‌اند.

در شرایطی که فشار تورم بسیاری از انتخاب‌های مصرفی خانوارها را محدود کرده، بازار اقامت نشان می‌دهد که می‌توان بدون جهش‌های قیمتی عجیب و غریب، هم رشد کرد و هم نقش مؤثری در پایداری گردشگری داخلی ایفا کرد؛ مسیری که برای توسعه اقتصاد گردشگری ایران، اهمیتی فراتر از یک بازار صرف دارد.